Zamek Cisy

Zamek Cisy (Cieszów) to średniowieczny zamek w ruinie w dolinie Czyżynki, ok. 5 km na zachód od Świebodzic, w powiecie wałbrzyskim. Ruiny leżą na wysokości 373 m n.p.m., na Pogórzu Wałbrzyskim. Przez zamek prowadzą Szlak Zamków Piastowskich i żółty szlak spacerowy Zamek Stary Książ – Zamek Cisy. Najstarszy zapis o warowni w tym miejscu to falsyfikat z 1242 roku.

Ruiny Zamku Cisy to dobry pomysł na niedzielne popołudnie. Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje o dojściu, szlakach, historii zamku i tym, co z niego zostało, żeby łatwiej było wam zaplanować wycieczkę.

---

Najważniejsze w skrócie

---

Jak dotrzeć do Zamku Cisy

Do Cisów dojdziecie pieszo, dojedziecie rowerem albo samochodem. Masowa turystyka autokarowa ten zamek omija. Są tablice informujące o dojeździe do ruin, a od strony Cisów, przysiółka wsi Cieszów w gminie Stare Bogaczowice, prowadzi asfaltowa droga dojazdowa.

Szlaki przez zamek

• Żółty szlak spacerowy Zamek Stary Książ – Zamek Cisy. Łączy dwa zamki, które dzieli ok. 3 km w linii prostej (to nie jest długość szlaku).
• Szlak Zamków Piastowskich (zielony). Biegnie od Zamku Grodno do Grodźca i ma 151,3 km (znajduje się na nim także nasz Zamek Świny).
• Szlak Zamek Cisy – Struga – Trójgarb.
• Szlak Ułanów Legii Nadwiślańskiej.
• Szlak rowerowy. Dojście do niego od Podzamcza, dzielnicy Wałbrzycha: idźcie w stronę działek do lasu, skręćcie w lewo wzdłuż lasu aż do zbiornika wodnego, tam zejdźcie na drogę i dalej trzymajcie się szlaku rowerowego.

Dłuższe trasy z zamku

Mapa-turystyczna.pl proponuje z ruin dwie dłuższe wycieczki:

To trasy na pół dnia, nie na spacer po obiedzie. Punkt „Dolina Czyżynki” leży 0,2 km od ruin, więc pierwsza trasa to w praktyce pętla, a nie dojście do odległego celu.

---

Historia Zamku Cisy w skrócie

Zamek Cisy powstał jako piastowska strażnica na granicy księstw, w XIV wieku gościł dwór księżnej Agnieszki, a według tradycji w 1634 roku spłonął podczas wojny trzydziestoletniej. Dziś jest ruiną, którą w XX wieku kilka razy ratowano.

Strażnica nad Czyżynką (XIII wiek)

W falsyfikacie z 1242 roku pojawia się „Peczco [...] in Cziskenberg", czyli ślad warowni w tym miejscu. Zamek stanął na południowo-wschodniej rubieży dystryktu strzegomskiego. To może wiązać jego powstanie z polityką: w 1277 roku Bolesław Rogatka przejął od Henryka IV Probusa zachodnią część księstwa wrocławskiego. Budowę przypisuje się Bolkowi I Surowemu. Otoczony fosą, nad urwistym zboczem doliny Czyżynki, zamek strzegł szlaku handlowego i wschodniej granicy księstwa jaworskiego. Uważa się go za przeciwwagę dla zamku Stary Książ, oddalonego o 3 km i leżącego w księstwie wrocławskim. Dwa zamki, dwa księstwa, 3 km odstępu.

Dwór księżnej Agnieszki (XIV wiek)

W 1327 roku Bolko II świdnicki wystawił na zamku dokument, a nazwa Ciskberg wraca w dokumentach z lat 1341 i 1343. Bolko II, wnuk Bolka I, rozbudował zamek. W 1355 roku zajął go w ramach szerszej akcji przeciw zbuntowanym zamkom w okolicach Wałbrzycha i jeszcze tego roku Cisy przeszły w ręce kasztelana strzegomskiego Nickela Boltze. Potem na zamku mieszkała wdowa po Bolku II, Agnieszka Habsburżanka. Od 1381 roku, a szczególnie po 1384, zamek coraz częściej służył jej świdnickiemu dworowi. Ostatnie pobyty przypadły tuż przed śmiercią księżnej w 1392 roku. Do dóbr zamkowych należało wtedy pobliskie miasteczko Dobromierz.

Nowi panowie i wojny (XV–XVII wiek)

W 1408 roku zamek kupił Sander Bolz von Grunau ze Skarżyc, a w 1429 roku Ulrich von Seydlitz. Najczęściej podaje się, że w 1466 roku wojska husyckie Jerzego z Podiebradów częściowo go zniszczyły, a potem zamek odbudowano i powiększono o przedzamcze zachodnie. Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska takiego zniszczenia nie potwierdza: według niego badania archeologiczne wskazują na intensywne użytkowanie warowni w drugiej połowie XV wieku. W drugiej połowie XV wieku trzymali go stronnicy Władysława II Jagiellończyka, walczący z Wrocławiem i Maciejem Korwinem. Kolejne modernizacje dały przedzamcze wschodnie, a w XVI wieku półkolistą basteję, która broniła mostu. Na początku XVII wieku właścicielem był Mikołaj von Czeschhaus. Według tradycji w 1634 roku, podczas wojny trzydziestoletniej, Szwedzi zamek spalili. Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska zalicza ten przekaz do lokalnych tradycji o wątpliwej wiarygodności.

Ruina, która przyciąga wycieczki (1634–1927)

Opuszczony zamek zaczął popadać w ruinę. Od 1655 roku należał do Susanne von Sauermann z domu Czettritz, w 1719 roku odkupił go hrabia Christoph Friedrich z rodu Stolbergów, a potem hrabia von Zieten ze Strugi, który w 1833 roku oczyścił teren z drzew i krzaków. Kolejni właściciele niezbyt dbali o ruiny, więc okoliczni chłopi brali z nich materiał budowlany. W XIX wieku zamek wrócił do łask jako cel licznych wycieczek. W połowie stulecia kupił go wrocławski kupiec Marcus Schottländer, a później ruiny należały m.in. do gwarectwa górniczego ze Szczawna-Zdroju i do wrocławskiego hurtownika Emanuela Aufrichta.

Ratowanie ruin (XX wiek)

Najczęściej podaje się, że w 1927 roku wałbrzyszanin Walter Brehmer podjął prace konserwatorskie: zabezpieczono teren, zrekonstruowano bramę i wieżę. Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska podaje inne daty: częściową rekonstrukcję zabudowy przeprowadzono w latach 1938–1939, a bramę zrekonstruowano w 1939 roku. Po II wojnie światowej zamkiem opiekowali się harcerze, a w 1961 roku Cisy zabezpieczono jako trwałą ruinę. W 1975 roku, w ramach konkursu „Na szlaku zamek piastowski", oczyszczono cały teren z dzikiej roślinności, uporządkowano dziedziniec i naprawiono most prowadzący do zamku.

---

Co zostało z Zamku Cisy

Cisy są zabezpieczone jako trwała ruina od 1961 roku. Brama i wieża to rekonstrukcja z XX wieku.

Most nad fosą

Most prowadzący do zamku ma 24 m długości i przechodzi nad suchą dziś fosą. W 1975 roku go naprawiono. W średniowieczu wjazdu broniła brama wschodnia, poprzedzona szyją i mostem na fosie, a od XVI wieku także półkolista basteja.

Brama i wieża

Obie zrekonstruowano w XX wieku. Najczęściej wiąże się to z pracami Waltera Brehmera podjętymi w 1927 roku, a Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska datuje rekonstrukcję bramy na 1939 rok i uznaje ją raczej za parafrazę bramy zamkowej niż rekonstrukcję opartą na zastanych reliktach. W średniowiecznym planie zamku w narożniku południowo-wschodnim stał stołp o średnicy ok. 10 m.

Zamek właściwy

Założono go na planie czworoboku o wymiarach ok. 22 × 28 m, głównie z piaskowca. Mur obronny miał bramę w kurtynie północno-zachodniej, a narożniki wzmacniały skarpy. W środku stał budynek mieszkalny o co najmniej dwóch kondygnacjach i wielu pomieszczeniach. Dziedziniec uporządkowano w 1975 roku.

Przedzamcza

Zamek właściwy otaczał mur zewnętrzny. Za nim, od wschodu i od zachodu, leżały przedzamcza, osłonięte dodatkowym murem z łamanego kamienia. Zachodnie dobudowano, jak się najczęściej podaje, po zniszczeniach z 1466 roku, wschodnie przy kolejnych modernizacjach.

---

Co połączyć w jednym wyjeździe

• Zamek Stary Książ: ok. 3 km od Cisów w linii prostej; zamki łączy żółty szlak spacerowy.
• Zamek Książ: Cisy leżą 3 km na zachód od niego.
• Trójgarb i Struga: na szlaku Zamek Cisy – Struga – Trójgarb. Trasa z zamku na Trójgarb według mapa-turystyczna.pl to 10,3 km.
• Pętla doliną Czyżynki: polecana trasa z zamku ma 12,6 km i kończy się 0,2 km od ruin.
• Szlak Zamków Piastowskich: z Cisów można iść w stronę Zamku Grodno albo w stronę Grodźca, przez Kłaczynę, Świny i Bolków. Tym samym zielonym szlakiem dojdziecie do nas.
• Zamek Świny: jesteśmy w tym samym programie partnerskim Szlaku Zamków Piastowskich co Grodno i Grodziec, a zamek prowadzimy sami. Bilet do Świn daje 10% zniżki w pozostałych obiektach programu i odwrotnie — z biletem stamtąd taniej u nas; dotyczy biletów indywidualnych (godziny i ceny, sprawdzone 27 września 2026).

---

Najczęściej zadawane pytania

Jak dostać się do Zamku Cisy?

Pieszo, rowerem albo samochodem. Od strony Cisów, przysiółka wsi Cieszów w gminie Stare Bogaczowice, prowadzi asfaltowa droga dojazdowa, a przez zamek przechodzą Szlak Zamków Piastowskich i żółty szlak spacerowy ze Starego Książa.

Gdzie leży Zamek Cisy?

W dolinie Czyżynki, ok. 5 km na zachód od Świebodzic, w powiecie wałbrzyskim. Ruiny są na wysokości 373 m n.p.m., na Pogórzu Wałbrzyskim, 3 km na zachód od Książa.

Jakie szlaki prowadzą do Zamku Cisy?

Zielony Szlak Zamków Piastowskich (od Zamku Grodno do Grodźca), żółty szlak spacerowy Zamek Stary Książ – Zamek Cisy, szlak Zamek Cisy – Struga – Trójgarb, Szlak Ułanów Legii Nadwiślańskiej i szlak rowerowy.

Jaka jest historia Zamku Cisy?

Warownia w tym miejscu pojawia się w falsyfikacie z 1242 roku, a zamek Cisy w dokumencie Bolka II świdnickiego z 1327 roku. W XIV wieku mieszkała tu księżna Agnieszka. Najczęściej podaje się, że w 1466 roku husyci częściowo zniszczyli zamek, a w 1634 roku spalili go Szwedzi; Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska uznaje ten drugi przekaz za wątpliwy. Od 1961 roku Cisy są trwałą ruiną.

Kto zbudował Zamek Cisy?

Przypuszczalnie książę Bolko I Surowy, według innego ujęcia jego syn Bernard Stateczny. Zamek rozbudował wnuk Bolka I, Bolko II świdnicki.

Czy Zamek Cisy był rekonstruowany?

Tak, częściowo. Bramę i wieżę zrekonstruowano w XX wieku (prace Waltera Brehmera datuje się najczęściej na 1927 rok, a Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska na lata 1938–1939), w 1961 roku ruiny zabezpieczono jako trwałą ruinę, a w 1975 roku uporządkowano dziedziniec i naprawiono 24-metrowy most nad fosą.

---

Dane sprawdziliśmy 11 września 2026. Wysokość, współrzędne, szlaki i trasy według mapa-turystyczna.pl, pobrane 11 września 2026; długość i przebieg Szlaku Zamków Piastowskich z tego samego serwisu, pobrane 12 października 2026. Zastrzeżenia do dat 1466, 1634 i 1927 według hasła „Zamek Cisy” w Katalogu Zamków i Dworów Obronnych Śląska (autor hasła: Artur Boguszewicz), pobranego 11 września 2026.

---