Co zobaczyć w okolicy Świdnicy i Jawora? Kościoły Pokoju, Strzegom, Krzeszów i zamki

W okolicy Świdnicy i Jawora najważniejsze są dwa Kościoły Pokoju, wpisane na listę UNESCO w 2001 roku. Poza nimi opisujemy osiem kierunków: opactwo w Krzeszowie, starówki obu miast, Park Krajobrazowy Chełmy, bazylikę w Strzegomiu, Muzeum Gross-Rosen, Krzyżową i siedem zamków od Książa po Zamek Świny, który prowadzimy, 2,5 km od Bolkowa. To plan na dzień lub weekend dla miłośników historii i architektury, a przy każdym miejscu krótka lista podpowie, co zwiedzić w Świdnicy i okolicach i ile to trwa.

Najważniejsze w skrócie

★ mniej oczywiste miejsca, które rzadko trafiają do list „co zobaczyć w Świdnicy”.

Kościoły Pokoju w Świdnicy i Jaworze (UNESCO)

Oba kościoły to jeden wpis na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Powstały po wojnie trzydziestoletniej: pokój westfalski z 1648 roku pozwolił ewangelikom ze Śląska zbudować trzy świątynie, w Głogowie, Jaworze i Świdnicy. Warunki były twarde. Według strony parafii w Świdnicy kościoły mogły stanąć tylko poza murami miasta, bez wież, z nietrwałych materiałów, a budowa nie mogła przekroczyć roku. Kościoły w Świdnicy i Jaworze stoją do dziś i od 2017 roku są też Pomnikami Historii.

Strona Kościoła Pokoju w Świdnicy, cytując uzasadnienie wpisu, określa je jako „największe w Europie obiekty sakralne zbudowane w konstrukcji szkieletowo-reglowej”. Oba to wciąż kościoły ewangelicko-augsburskie. W Świdnicy nabożeństwo jest w niedziele o 10:00, dlatego w niedziele zwiedzanie zaczyna się w południe.

Kościół Pokoju w Świdnicy

Pierwsze nabożeństwo odprawiono tu 24 czerwca 1657 roku, po dziesięciu miesiącach budowy. Kościół postawiono na planie krzyża, w technice szachulcowej: drewniany szkielet wypełniono gliną ze słomą. Na 1090 m² mieści 7,5 tysiąca osób, a do środka prowadzi 27 wejść. Parafia nazywa go największą drewnianą barokową świątynią w Europie.

Z zewnątrz bryła jest prosta, a barokowy wystrój kryje się w środku. Na emporach jest 78 tekstów z Biblii i 47 scen alegorycznych, do tego loże szlacheckie, z najbardziej zdobioną lożą Hochbergów. Ołtarz i ambona pochodzą z XVIII wieku, a najstarszym zachowanym elementem wyposażenia jest chrzcielnica z 1661 roku. Na ambonie zachowała się klepsydra, która odmierzała długość kazania.

Od kwietnia do października kościół jest otwarty od poniedziałku do soboty 9:00–18:00, w niedziele i święta od 12:00; jest zamknięty w Wielki Piątek, 1 listopada i w Wigilię.

• Czas zwiedzania: ok. 40 minut sam kościół z nagraniem lektora, 1–2 godziny cały plac Pokoju
• Dla kogo: dla każdego; obiekt jest przystosowany dla osób na wózkach
• Bilety i godziny: strona Kościoła Pokoju
• Połączysz z: Rynkiem i wieżą ratuszową w Świdnicy, Krzyżową

Kościół Pokoju w Jaworze

Kościół w Jaworze powstał wcześniej niż świdnicki: zbudowano go w latach 1654–1655 według projektu wrocławskiego architekta Albrechta von Säbischa. To prostokątna, ryglowa budowla z trójbocznym prezbiterium. Wieży nie mogło być w planie. Obecna pochodzi z pierwszej ćwierci XVIII wieku.

W środku zobaczycie czteropiętrowe empory. Starsze, II i IV, mają sceny ze Starego i Nowego Testamentu, młodsze herby okolicznej szlachty i godła cechowe. Ołtarz wykonał w 1672 roku Michael Schneider, a ambona z 1670 roku pochodzi z legnickiej pracowni rzeźbiarza Mateusza Knothe. W kościele odbywają się Jaworskie Koncerty Pokoju, festiwal muzyki kameralnej organizowany przez Muzeum Regionalne od 1995 roku.

• Dla kogo: dla miłośników architektury i muzyki kameralnej
• Bilety i godziny: aktualne godziny zwiedzania i ceny podaje strona parafii
• Połączysz z: Rynkiem i Muzeum Regionalnym w Jaworze, Parkiem Krajobrazowym Chełmy

Krzeszów i zamki koło Bolkowa

Opactwo w Krzeszowie łączy z Bolkowem historia: cystersi z Krzeszowa w 1703 roku kupili Zamek Bolków, a według muzeum zamku bazylika leży 25 km od Bolkowa.

Krzeszów: opactwo cystersów

Krzeszów (gmina Kamienna Góra, nie mylić z Krzeszowem nad Sanem) to od 2004 roku Pomnik Historii. Rozporządzenie nazywa go „bezcennym przykładem barokowego klasztoru śląskiego o średniowiecznym rodowodzie”. Wokół biegnie droga kalwaryjska z 32 stacjami i pawilonem na wodzie w „Betlejem”.

Trasa turystyczna obejmuje Bazylikę Wniebowzięcia NMP, kościół św. Józefa, nazywany Śląską Kaplicą Sykstyńską, Mauzoleum Piastów Śląskich i podziemia klasztorne. Można ją przejść z audioprzewodnikiem w 7 językach. W lipcu i sierpniu w soboty i niedziele otwarte są też strychy kościoła i wieża widokowa na wysokości 71 metrów. Trasa jest czynna przez cały rok, a bilety sprzedaje biuro obsługi, zimą czynne 9:00–16:00 (stan na 26 października 2026).

• Dla kogo: dla miłośników baroku i sztuki sakralnej
• Bilety i godziny: opactwo.eu
• Połączysz z: Zamkiem Bolków i Zamkiem Świny

Zamek Świny

Zamek Świny prowadzimy sami. To jedna z najstarszych warowni Dolnego Śląska: pierwsze udokumentowane wzmianki o Świnach pochodzą z 1108 roku, a ślady osadnictwa na terenie podzamcza z X–XI wieku. Przez stulecia zamek był siedzibą rodu Świnków (von Schweinichen), a w trzeciej dekadzie XVII wieku Jan Zygmunt przeprowadził jego wielką manierystyczną rozbudowę.

Od 2016 roku trwa odbudowa zamku, a mimo prac jest on otwarty dla zwiedzających. Na trasie są ekspozycje stałe i taras widokowy, a z naszego dziedzińca widać zamek w Bolkowie. Za dopłatą, w bilecie łączonym ze zwiedzaniem, możecie wybrać Opowieści duchów XR: trwającą 30 minut wirtualną podróż przez dzieje zamku.

• Czas zwiedzania: 1–2 godziny samodzielnie
• Dla kogo: dla tych, którzy chcą zobaczyć zamek w trakcie odbudowy; sugerowany wiek dla atrakcji XR to 10 lat
• Bilety i godziny: Godziny i ceny
• Połączysz z: Zamkiem Bolków (2,5 km), opactwem w Krzeszowie

Zamek Bolków

Zamek Bolków to gotycka warownia na Zamkowym Wzgórzu, z wieżą zakończoną kamiennym „dziobem”. Działa w nim muzeum, oddział Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z 1277 roku, a w XVI wieku architekt Jakub Parr nadał mu renesansowy kształt.

Wystawy mieszczą się w renesansowym Domu Niewiast, a w gotyckiej części zachowało się drewniane okno, które badanie dendrochronologiczne datuje na lata 1289–1290; to najstarsze zachowane okno w Polsce. W środy (poza świątecznymi) wstęp jest bezpłatny, ale sale wystawowe są wtedy nieczynne. Wieża Dziobowa jest od 5 września 2026 roku zamknięta do odwołania z powodu prac konserwatorskich. Na zachód od Bolkowa, w Płoninie, stoi Zamek Niesytno, który do końca prac konserwatorskich można oglądać tylko z zewnątrz: Zamek Niesytno.

• Dla kogo: dla fanów zamków i historii; dzieci do 12 lat zwiedzają pod opieką dorosłych
• Bilety i godziny: Zamek Bolków
• Połączysz z: Zamkiem Świny (2,5 km), opactwem w Krzeszowie, Zamkiem Niesytno

Świdnica poza Kościołem Pokoju: zabytki i muzea

Rynek, ratusz i Muzeum Dawnego Kupiectwa

Muzeum Dawnego Kupiectwa działa w ratuszu na Rynku 37 i jest otwarte dla zwiedzających od 1967 roku. Zbiera to, czym kupcy posługiwali się na co dzień: kasy sklepowe, etykiety, pieniądze, wagi, odważniki, miary długości i objętości. W gotyckiej Sali Rajców muzeum pokazuje historię miasta z makietą siedemnastowiecznej Świdnicy.

Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli, a w piątki wstęp jest bezpłatny (stan na 26 października 2026). Wspólny karnet z wieżą ratuszową muzeum wycofało do odwołania z powodu remontu.

Na wieżę ratuszową wejdziecie przez cały rok od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00–18:00 (ostatnie wejście o 17:45). Dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie, a luneta na tarasie widokowym jest za darmo (stan na 26 października 2026).

• Dla kogo: dla rodzin i dla tych, którzy chcą zobaczyć miasto z góry
• Bilety i godziny: Muzeum Dawnego Kupiectwa, wieża ratuszowa
• Połączysz z: Kościołem Pokoju i katedrą

Katedra św. Stanisława i św. Wacława

Gotycką katedrę parafia udostępnia turystom od poniedziałku do soboty w godzinach 10:00–17:45, poza mszami i nabożeństwami. Wstęp w celach modlitwy jest bezpłatny, zwiedzanie części turystycznej wymaga cegiełki.

W ramach projektu współfinansowanego z funduszy UE konserwatorzy odnowili malowidła ścienne nawy głównej i prezbiterium o powierzchni ponad 2700 m², 14 obrazów i 9 figur na filarach.

• Dla kogo: dla miłośników gotyku i malarstwa ściennego
• Bilety i godziny: strona katedry
• Połączysz z: Rynkiem i Kościołem Pokoju

Jawor poza Kościołem Pokoju, czyli atrakcje koło Jawora

Jawor to małe miasto, które obejdziecie pieszo. Rynek ma wymiary 140 na 65 metrów i arkadowe kamienice. Na kamienicy nr 8 szukajcie wizerunku ula: to znak jaworskich pierników, wypiekanych tu co najmniej od połowy XVIII wieku.

Ratusz zbudowano od podstaw w latach 1895–1897, ale wieża pochodzi z 1394 roku. W środku jest Sala Rajców, którą miasto opisuje jako salę z „największymi witrażami w budowli świeckiej na Dolnym Śląsku”. Można ją zobaczyć od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–15:00.

Kościół św. Marcina to najstarsza świątynia w mieście, gotycka, z przełomu XIII i XIV wieku, z barokowym wystrojem i późnorenesansowym portalem z ok. 1615 roku. Wnętrze otwiera się w dni robocze po wcześniejszym telefonie.

Muzeum Regionalne mieści się w gotyckim zespole poklasztornym bernardynów z końca XV wieku. Ma ponad 5 tysięcy eksponatów, a perełką są księgi sądowe Jawora z lat 1381–1427, spisane rylcem na drewnianych tabliczkach. Jest tu też zbiór XVIII- i XIX-wiecznych klocków piernikarskich. Muzeum jest czynne od środy do niedzieli od 10:00 (stan na 26 października 2026, muzeumjawor.pl).

Zamek Piastowski pochodzi z XIII wieku, a od 1746 roku do końca lat 50. XX wieku mieściło się w nim więzienie. Muzeum Regionalne udostępnia fragment skrzydła z punktem widokowym na wieży, na wysokości 25 metrów, z panoramą miasta i Pogórza Kaczawskiego. Wieża jest otwarta sezonowo: od maja do października, od środy do niedzieli w godzinach 11:00–16:00 (stan na 26 października 2026, muzeumjawor.pl).

Perełka: Park Krajobrazowy Chełmy i Małe Organy Myśliborskie

Po kościołach i muzeach na spacer jedźcie w stronę Myśliborza. Park Krajobrazowy Chełmy obejmuje m.in. gminę miejską Jawor i leży we wschodniej części Pogórza Kaczawskiego. Jego wizytówką są Małe Organy Myśliborskie, pomnik przyrody u podnóża wygasłego wulkanu.

W parku są też ścieżka dydaktyczna „Śladami Trzebowian” i punkt widokowy Czartowska Skała (463 m n.p.m.). Strona miasta Jawor poleca też Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów, uznany przez UNESCO za obszar o globalnym znaczeniu geologicznym.

• Dla kogo: na spacer i dla zainteresowanych geologią
• Połączysz z: Kościołem Pokoju i Muzeum Regionalnym w Jaworze

Strzegom: bazylika i Muzeum Gross-Rosen

Perełka: Bazylika św. Apostołów Piotra i Pawła

Strzegom rzadko trafia do poradników o Świdnicy, choć gmina opisuje swoją bazylikę mniejszą jako „jedną z największych gotyckich budowli sakralnych na Dolnym Śląsku”. Obok stoją mniejsze gotyckie kościoły, w tym Basteja Obronna pw. św. Antoniego, którą gmina nazywa unikatem na Dolnym Śląsku.

Strzegom to też granit: w gminie są wyrobiska po kamieniołomach, wypełnione dziś wodą. Bazylika jest czynnym kościołem parafialnym, a strona gminy nie podaje stałych godzin zwiedzania, więc zapytajcie w parafii albo w punkcie informacji turystycznej.

• Dla kogo: dla miłośników gotyku
• Połączysz z: Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy

Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy

Rogoźnica leży 7 km od Strzegomia, przy drodze krajowej nr 374 w stronę Legnicy. Muzeum upamiętnia dawny niemiecki obóz koncentracyjny Gross-Rosen. Wstęp jest bezpłatny.

Od maja do września muzeum jest otwarte 8:00–18:00, od października do kwietnia 8:00–16:00. To ciężkie miejsce, więc nie planujcie go jako „przerywnika” między zamkami.

• Czas zwiedzania: minimum 2 godziny
• Dla kogo: dla dorosłych; dzieci i młodzież powinny zwiedzać pod opieką dorosłych
• Bilety i godziny: strona muzeum
• Połączysz z: bazyliką w Strzegomiu

Perełka: Krzyżowa

Krzyżowa to wieś w gminie Świdnica, według Fundacji „Krzyżowa” około 60 km na południowy zachód od Wrocławia. W majątku Helmutha Jamesa von Moltke spotykał się Krąg z Krzyżowej, grupa przeciwników nazizmu założona w 1940 roku. 12 listopada 1989 roku na podwórzu dzisiejszego ośrodka odprawiono Mszę Pojednania, podczas której premier Tadeusz Mazowiecki i kanclerz Helmut Kohl wymienili znak pojednania.

Parafia w Świdnicy przypomina, że w drodze do Krzyżowej obaj modlili się w Kościele Pokoju, więc oba miejsca dobrze opowiadają tę samą historię. Na miejscu są wystawy stałe, m.in. „Przeciw nazizmowi. Historia Freyi i Helmutha von Moltke”. Termin oprowadzania ustalicie z Biurem Obsługi Klienta fundacji.

• Czas zwiedzania: oprowadzanie trwa 90–120 minut
• Dla kogo: dla zainteresowanych historią XX wieku i pojednaniem polsko-niemieckim
• Bilety i godziny: krzyzowa.pl
• Połączysz z: Kościołem Pokoju w Świdnicy

Zamki koło Świdnicy

Zamek Książ w Wałbrzychu

Zamek Książ to trzeci co do wielkości zamek w Polsce, po Malborku i Wawelu. Podstawowy bilet obejmuje zamek z audioguide, tarasy i palmiarnię, a do podziemi schodzi się zawsze z przewodnikiem. Według muzeum zamku w Bolkowie Książ leży 25 km od Bolkowa.

• Czas zwiedzania: ok. 90 minut same wnętrza; z tarasami, palmiarnią i podziemiami cały dzień
• Dla kogo: dla każdego, także dla rodzin
• Bilety i godziny: Zamek Książ
• Połączysz z: ruinami Starego Książa, Zamkiem Grodno

Stary Książ i Zamek Cisy: ruiny na spacer

Stary Książ to romantyczna ruina z końca XVIII wieku na murach średniowiecznego zamku, na wzgórzu nad przełomem Pełcznicy, na wysokości 417 m n.p.m. To rezerwat przyrody, więc wstęp z psami jest zakazany.

Zamek Cisy to średniowieczna ruina w dolinie Czyżynki, ok. 5 km na zachód od Świebodzic, zabezpieczona jako trwała ruina w 1961 roku. Oba zamki dzieli ok. 3 km w linii prostej i łączy je żółty szlak spacerowy. Przez Cisy biegnie też Szlak Zamków Piastowskich.

• Dla kogo: na spacer
• Bilety i godziny: Zamek Stary Książ i Zamek Cisy
• Połączysz z: Zamkiem Książ

Zamek Grodno w Zagórzu Śląskim

Zamek Grodno to średniowieczna warownia na szczycie Góry Choina, nad Jeziorem Bystrzyckim.

W latach 1545–1587 Logauowie przebudowali zamek w duchu renesansu; z tego czasu pochodzi budynek bramny z 1570 roku ze zdobieniami sgraffito. Na trasie są m.in. sala rycerska, sale książęce i loch księżniczki Małgorzaty. W dni robocze przewodnik jest w cenie biletu, w weekendy i święta chodzi się samodzielnie.

• Czas zwiedzania: ok. 1 godz. 10 min z przewodnikiem, plus 10–15 minut podejścia
• Dla kogo: dla tych, którzy lubią widoki i krótki marsz
• Bilety i godziny: Zamek Grodno
• Połączysz z: Zamkiem Książ, Kościołem Pokoju w Świdnicy

Propozycja trasy

Jeden dzień: Kościoły Pokoju

1. Jawor, rano: Kościół Pokoju, spacer po Rynku, w dni robocze Sala Rajców w ratuszu, od środy do niedzieli Muzeum Regionalne.
2. Strzegom, w południe: bazylika św. Apostołów Piotra i Pawła i Basteja św. Antoniego.
3. Świdnica, po południu: Kościół Pokoju i plac Pokoju (zarezerwujcie 1–2 godziny), potem Rynek i wieża ratuszowa (od wtorku do niedzieli do 18:00).

Zimą Kościół Pokoju w Świdnicy zamyka się wcześniej (w grudniu–lutym o 15:00), a godziny w Jaworze sprawdźcie przed wyjazdem na stronie parafii.

Weekend: kościoły, opactwo i zamki

• Dzień 1: trasa jak wyżej. Kto ma więcej czasu, dokłada Muzeum Gross-Rosen (minimum 2 godziny) albo Krzyżową.
• Dzień 2: zamki i barok: rano Zamek Grodno albo Zamek Książ, po południu Krzeszów, a na koniec Zamek Bolków i Zamek Świny. Kolejność dopasujcie do godzin otwarcia, które zmieniają się z sezonem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy da się zwiedzić oba Kościoły Pokoju jednego dnia?

Tak. Kościół Pokoju w Świdnicy jest od kwietnia do października otwarty od poniedziałku do soboty do 18:00, a aktualne godziny w Jaworze podaje strona parafii.

Ile kosztuje wejście do Kościoła Pokoju w Świdnicy?

Cegiełka na fundusz renowacji kosztuje 18 zł dla dorosłych, 15 zł dla studentów i emerytów, 10 zł dla dzieci i młodzieży, 45 zł bilet rodzinny (stan na 26 października 2026). Cennik w Jaworze podaje parafia na swojej stronie.

Czy Kościoły Pokoju są na liście UNESCO?

Tak. Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2001 roku. Według parafii w Świdnicy to, obok Hali Stulecia we Wrocławiu, jedyne obiekty z Dolnego Śląska na tej liście.

Jakie zamki są blisko Świdnicy?

Do zwiedzania z biletem: Zamek Książ, Zamek Grodno, Zamek Bolków i Zamek Świny. Na spacer: ruiny Starego Książa i Zamku Cisy. Zamek Niesytno w Płoninie można na razie oglądać tylko z zewnątrz.

Co zobaczyć w okolicy Świdnicy, gdy pada?

Wybierzcie miejsca pod dachem: Kościół Pokoju w Świdnicy (ok. 40 minut z nagraniem lektora), Muzeum Dawnego Kupiectwa w ratuszu, Muzeum Regionalne w Jaworze i trasę w opactwie w Krzeszowie z podziemiami klasztornymi.

Gdzie w okolicy Świdnicy wejdziecie za darmo?

Muzeum Gross-Rosen ma wstęp bezpłatny, a Muzeum Dawnego Kupiectwa w piątki. Bez opłaty wejdziecie też na Zamek Bolków w środy (poza świątecznymi), choć sale wystawowe są wtedy nieczynne.

Czy Świdnica i okolice nadają się na wyjazd z dziećmi?

Tak, jeśli dobierzecie program. Muzeum Dawnego Kupiectwa, zamki i ruiny na spacer sprawdzą się z dziećmi. Muzeum Gross-Rosen zaleca, by dzieci i młodzież zwiedzały je pod opieką dorosłych.

Godziny, ceny i zasady zwiedzania sprawdziliśmy 26 października 2026 na stronach obiektów. Przed wyjazdem potwierdźcie je u źródła.

Zamek Świny po drodze

Od maja do października jesteśmy otwarci codziennie 10:00–17:00, a od listopada do kwietnia w soboty, niedziele i święta; grupy przyjmujemy też w inne dni, po umówieniu. Bilet normalny kosztuje 25 zł (stan na 2 listopada 2026; aktualne godziny i ceny). Parking przy zamku jest bezpłatny, adres do nawigacji: Świny 50, 59-420 Bolków. Po zwiedzaniu Kościołów Pokoju jako gospodarze Zamku Świny chętnie przyjmiemy was u siebie.