Góry i Pogórze Kaczawskie: co zobaczyć? Szczyty, wieże widokowe, wsie i zamki

W Górach i na Pogórzu Kaczawskim zebraliśmy 14 miejsc: Okole (725 m) i Skopiec z Korony Gór Polski, wieżę widokową na Zawodnej, Zamek Świny z punktem widokowym, Czartowską Skałę i wieżę na Radogoście, Dobków z Sudecką Zagrodą Edukacyjną, romański kościół w Świerzawie oraz zamki Bolków, Lipa, Niesytno i Grodziec. To kierunek dla piechurów, rodzin z dziećmi i miłośników zamków.

Zamek Świny leży na Pogórzu Kaczawskim, więc opisujemy, co warto zobaczyć w naszej okolicy: co to jest, ile czasu zarezerwować i z czym połączyć. Na końcu znajdziecie plan na dzień i na weekend. Dane praktyczne (godziny, dojścia) sprawdziliśmy 26 października 2026. Przed wyjazdem zajrzyjcie na strony obiektów.

Góry Kaczawskie tworzą dwa pasma oddzielone głęboko wciętą doliną Kaczawy. Razem z Pogórzem są chronione jako obszar Natura 2000 „Góry i Pogórze Kaczawskie” (PLH020037, ok. 35 tys. ha), opisywany jako jeden z najcenniejszych i najlepiej zachowanych obszarów Sudetów Zachodnich. Rośnie tu kilkanaście gatunków storczyków. Region nazywany jest też Krainą Wygasłych Wulkanów i pod tą nazwą działa tu Światowy Geopark UNESCO.

Najważniejsze w skrócie

Szczyty, wieże i punkty widokowe Gór Kaczawskich

Okole: najwyższy szczyt Gór Kaczawskich

Okole ma 725 m n.p.m. i według nowszych pomiarów jest najwyższym szczytem Gór Kaczawskich. Folwarczna jest od niego niższa o trzy metry. Na szczycie Okola w 2018 roku stanęła platforma widokowa. Widać z niej m.in. Łysą Górę z ośrodkiem narciarskim, Góry Izerskie i Rudawy Janowickie.

Samochód zostawcie na bezpłatnym, szutrowym parkingu na Przełęczy pod Świerkami i idźcie za żółtymi znakami. To 1,6 km w jedną stronę i 148 m podejścia, czyli ok. 40 minut spokojnego marszu.

• Czas zwiedzania: ok. 40 minut w jedną stronę, całość z przerwą na platformie ok. 1,5 godziny
• Dla kogo: dla chcących zobaczyć Góry Kaczawskie z góry bez całodniowej wyprawy, także z psem
• Połączysz z: Dobkowem i wieżą na Zawodnej

Skopiec: szczyt z Korony Gór Polski

Skopiec (721 m n.p.m.) reprezentuje Góry Kaczawskie w Koronie Gór Polski (KGP). Trafił tam na podstawie zestawienia z 1997 roku, a strona Korony opisuje go jako „jeden z trzech najwyższych szczytów” pasma.

Nastawcie się na szczyt „niewielki i zalesiony”, który według strony KGP „nie oferuje zbyt wielu widoków”. Krótkie wejście zaczyna się przy Przełęczy Komarnickiej (Komarno). Dłuższe trasy prowadzą z Radomierza i Wojcieszowa, a z Podgórek po drodze zobaczycie panoramę Sudetów. Uwaga na nazwę: drugi Skopiec jest w Karkonoszach, w Staniszowie. Wam chodzi o szczyt w Komarnie, w gminie Janowice Wielkie.

• Czas zwiedzania: krótkie wejście od strony Komarna według relacji turystów od kilkunastu do 20 minut
• Dla kogo: dla zdobywców Korony Gór Polski
• Połączysz z: Okolem, jeśli po pieczątce chcecie jeszcze panoramy

Wieża widokowa na Zawodnej w Gozdnie

Zawodna (445 m n.p.m.) to niewysokie wzgórze z riolitów w środkowej części Pogórza Kaczawskiego, tuż przy wsi Gozdno. W 2018 roku stanęła na nim drewniana wieża z platformą na wysokości 16 m. Przy dobrej pogodzie panorama sięga Karkonoszy ze Śnieżką, Gór Wałbrzyskich i Gór Sowich. Na południu widać pasmo Gór Kaczawskich z Okolem i Połomem, a dookoła wzgórza będące pozostałościami wulkanów, m.in. Ostrzycę, Grodziec i Czartowską Skałę.

Parking z placem zabaw i tablicami edukacyjnymi jest przy głównej drodze w Gozdnie, a dojście na wieżę jest oznakowane. Wieża powstała we wspólnym projekcie gmin Świerzawa, Wojcieszów i Pielgrzymka oraz Nadleśnictwa Złotoryja. W jego ramach stanęła też wieża widokowa na Dłużku w gminie Wojcieszów i platforma na Okolu, a w lasach wytyczono 9 tras rowerowych o długości ok. 50 km. Na stokach Zawodnej i pod Ostrzycą są też trasy typu single track.

• Czas zwiedzania: ok. 15 minut dojścia z parkingu w Gozdnie
• Dla kogo: dla rodzin z dziećmi i rowerzystów
• Połączysz z: Dobkowem, kościołem w Świerzawie i Okolem

Zamek Świny i punkt widokowy

Zamek Świny, który prowadzimy, to jedna z najstarszych warowni Dolnego Śląska. Pierwsze udokumentowane wzmianki o Świnach pochodzą z 1108 roku, a ślady osadnictwa na terenie podzamcza sięgają X–XI wieku. Przez stulecia zamek był siedzibą rodu Świnków (von Schweinichen).

Dzieje zamku obejmują budowę wieży przez krzyżowca Henryka i wielką manierystyczną rozbudowę Jana Zygmunta z trzeciej dekady XVII wieku. Od 2016 roku trwa odbudowa, a zamek jest otwarty dla zwiedzających: na trasie są ekspozycje stałe i taras widokowy.

Przy zamku są też punkt widokowy i Bajkowy Las; opisujemy je na stronie Punkt widokowy i Bajkowy Las.

• Czas zwiedzania: 1–2 godziny
• Dla kogo: dla tych, którzy chcą zobaczyć zamek w trakcie odbudowy, i dla rodzin; atrakcja „Opowieści duchów XR” trwa 30 minut, a sugerowany minimalny wiek to 10 lat
• Bilety i godziny: Godziny i ceny
• Połączysz z: Zamkiem Bolków (2,5 km), ruinami w Lipie i Zamkiem Niesytno (opis niżej)

Czartowska Skała, Muchowskie Wzgórza i słupek 51°N 16°E (perełka)

Czartowska Skała w Parku Krajobrazowym Chełmy to według Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych „doskonały punkt widokowy na Karkonosze i Góry Kaczawskie”. Leży ok. 1,5 km od Muchowa, przy szlaku „Wygasłych wulkanów”. Sam park powstał w 1992 roku i obejmuje ok. 16 tys. ha we wschodniej części Pogórza Kaczawskiego.

W Muchowskim Lesie bazaltowy słupek oznacza przecięcie 51. równoleżnika i 16. południka. W tej samej okolicy wznoszą się Muchowskie Wzgórza (475 m), najwyższy punkt parku, z kamienną wieżą. W samym Muchowie rośnie lipa szerokolistna „Anna”, jedna z najokazalszych w Polsce.

• Dla kogo: dla piechurów i rowerzystów; śródleśne drogi w okolicy park poleca jako trasy rowerowe
• Połączysz z: wieżą na Radogoście

Wieża widokowa na Radogoście

Na wzgórzu Radogost nad Kłonicami stoi 22-metrowa wieża z kamienia i cegły. Z Grobli prowadzi na nią wyjście przez lasy rezerwatu „Nad Groblą”, który chroni jedno z największych w Polsce skupisk drzewiastych form brekinii.

• Dla kogo: dla lubiących spacer po lesie z widokiem na Pogórze
• Połączysz z: Czartowską Skałą i słupkiem 51°N 16°E

Wąwozy i rezerwaty Pogórza Kaczawskiego

Wąwóz Lipa i Wąwóz Siedmicki (perełka)

W Parku Krajobrazowym Chełmy dwa wąwozy są chronione jako rezerwaty przyrody. Wąwóz Lipa (rezerwat od 1996 roku, 101 ha) chroni lasy z licznymi gatunkami chronionymi, wychodnie skalne i liczną populację salamandry plamistej. Wąwóz Siedmicki (rezerwat od 2001 roku, 69 ha) chroni lasy dębowe, olszyny, łąki trzęślicowe i interesujące formy geologiczne.

Oba wąwozy połączycie na „Szlaku Trzech Wąwozów”. To ścieżka edukacyjna o długości 10 km, która zaczyna się w Nowej Wsi Wielkiej i prowadzi przez Wąwóz Nowowiejski, Wąwóz Siedmicki i Wąwóz Lipa. Do Wąwozu Lipa prowadzą też niebieski szlak turystyczny i żółta ścieżka dydaktyczna. W rezerwacie chodźcie tylko wyznaczonymi ścieżkami.

• Dla kogo: dla przyrodników i miłośników spokojnych spacerów; z psem do Wąwozu Lipa nie wejdziecie
• Połączysz z: ruinami zamku w Lipie: rezerwat leży ok. 2,2 km na północny wschód od wsi (opis ruin niżej)

Wsie z charakterem

Dobków i Sudecka Zagroda Edukacyjna

National Geographic Traveler w tekście z 2021 roku pisze o Dobkowie w gminie Świerzawa jako o wsi uznanej kilka lat wcześniej za najpiękniejszą na Dolnym Śląsku.

We wsi działa Sudecka Zagroda Edukacyjna (Dobków 66), projekt Stowarzyszenia Kaczawskiego. Mieści się w dawnym budynku gospodarczym z XIX wieku i działa od 2015 roku. Dzieci mogą tu poczuć symulowane trzęsienie ziemi: National Geographic pisze o największej w Polsce platformie, która imituje wstrząsy „aż przy 10 stopniach w skali Richtera”. Ten opis ma już kilka lat, więc aktualną ofertę sprawdźcie przed przyjazdem.

• Dla kogo: dla rodzin z dziećmi
• Bilety i godziny: strona Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej
• Połączysz z: kościołem w Świerzawie, wieżą na Zawodnej i Okolem

Zabytki w dolinie Kaczawy

Kościół św. Jana i św. Katarzyny w Świerzawie (perełka)

To jeden z najstarszych obiektów romańskich w Polsce, z historią sięgającą XIII wieku. Po pożarze w 1482 roku kościół odbudowano, a w XVI wieku rozbudowano. Dziś działa jako muzeum. W latach 70. XX wieku odsłonięto tu polichromie. W motywie Drzewa Życia zobaczycie zwierzęta nietypowe dla sztuki sakralnej, m.in. bociany, żyrafy i ryby.

Wokół kościoła stoi 12 kamiennych renesansowych epitafiów rodów von Hoberg, von Zedlitz i von Nimptsch. Zwiedzanie ułatwiają audioprzewodniki i gogle wirtualnej rzeczywistości. Gogle „przywracają” zatarte malowidła i pokazują gotycki ołtarz z 1498 roku, przechowywany dziś w Poznaniu. Kościół jest otwarty od kwietnia do września, a poza sezonem po wcześniejszym umówieniu telefonicznym (stan na 26 października 2026, według serwisu „Odkryj Ukryte klejnoty”).

• Dla kogo: dla miłośników zabytków i sztuki sakralnej
• Połączysz z: Dobkowem i wieżą na Zawodnej

Ruiny „zamku zbójeckiego” w Wojcieszowie (perełka dla odkrywców)

Historyczny Wojcieszów ciągnie się wzdłuż Kaczawy na ok. 8 km i zachowało się w nim pięć dworów i pałaców. Na zachodnim stoku wzgórza Rogowa (382 m), wysoko nad dolną częścią wsi, są też resztki „zamku zbójeckiego” (niem. Raubschloss).

Katalog zamków Politechniki Wrocławskiej opisuje ruinę jako niewielką budowlę z kamienia łamanego, ok. 9,5 × 12,5 m, prawdopodobnie XIV-wieczną wieżę mieszkalną. Stoi na skalnym cyplu, który katalog określa jako trudno dostępny. W źródłach nie znaleźliśmy oznakowanego szlaku do ruin ani informacji o dostępności terenu, więc na miejscu sprawdźcie, czy można podejść.

• Dla kogo: dla doświadczonych odkrywców w dobrych butach, nie dla rodzin z wózkiem
• Połączysz z: Skopcem, na który prowadzi trasa z Wojcieszowa

Zamki i ruiny ziemi bolkowskiej

Na terenie gminy Bolków są cztery zamki: Bolków, Świny (opis wyżej, przy punktach widokowych), Niesytno w Płoninie i ruiny w Lipie. Gmina podkreśla, że można je połączyć w jedną całodniową trasę.

Zamek Bolków

Zamek Bolków to gotycka warownia na Zamkowym Wzgórzu. Jej wieża ma w przekroju niespotykany kształt łzy albo „dzioba”. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z 1277 roku. Działa w nim muzeum, oddział Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze.

Wystawy w Domu Niewiast zwiedzacie samodzielnie albo w grupach. W środy, poza świątecznymi, wstęp jest bezpłatny, ale sale wystawowe są wtedy zamknięte. Od 5 września 2026 roku Wieża Dziobowa jest zamknięta dla zwiedzających do odwołania (stan na 26 października 2026).

• Dla kogo: dla wszystkich
• Bilety i godziny: Zamek Bolków
• Połączysz z: Zamkiem Świny (2,5 km), ruinami w Lipie i Zamkiem Niesytno

Ruiny zamku w Lipie (perełka)

Ruiny w Lipie stoją na skalistym wzniesieniu w południowej części wsi. Najważniejszy okres zamku to XVI wiek, gdy należał do rodu von Zedlitz. Charakterystycznym elementem jest dawna kuchnia z piramidalnym kominem. W XIX wieku zamek przebudowano w stylu romantycznego neogotyku.

O Lipie krążą legendy o templariuszach, ale gmina zaznacza, że nie ma wiarygodnych źródeł, które by je potwierdzały. Ruina jest własnością prywatną, a gmina uprzedza, że możliwość wejścia może być ograniczona, więc obejrzyjcie ją z zewnątrz.

• Dla kogo: dla odkrywców i miłośników romantycznych ruin
• Połączysz z: rezerwatem Wąwóz Lipa

Zamek Niesytno w Płoninie

Pierwsza bezsporna wzmianka o Zamku Niesytno pochodzi z 1432 roku. W 2. połowie XV wieku nową siedzibę obronną wznieśli tu Zedlitzowie. Charakterystyczna jest wieża z ostrzem skierowanym w stronę najbardziej dostępnego podejścia.

W 1992 roku kompleks poważnie zniszczył pożar. Od 2012 roku trwają prace, a do ich zakończenia zamek można oglądać z zewnątrz.

• Dla kogo: dla miłośników architektury obronnej
• Bilety i godziny: Zamek Niesytno
• Połączysz z: Zamkiem Bolków i Zamkiem Świny

Zamek Grodziec

Jeśli macie więcej czasu, pojedźcie do Grodźca w gminie Zagrodno, między Bolesławcem a Złotoryją. Zamek leży na Pogórzu Kaczawskim, przy Szlaku Zamków Piastowskich. To zachowane i przygotowane do zwiedzania założenie obronne z fosą i dziedzińcem.

Bilet otwiera sale zamkowe, chodniki wartownicze i dziedziniec, a na zwiedzających czeka też wystawa narzędzi tortur. W dni powszednie chodzicie sami z bezpłatnym audioprzewodnikiem online (16 punktów na mapie), a w weekendy i święta przewodnik oprowadza w cenie biletu o pełnych godzinach od 10:00 do 16:00.

• Dla kogo: dla wszystkich
• Bilety i godziny: Zamek Grodziec
• Połączysz z: innymi zamkami Szlaku Zamków Piastowskich

Kraina Wygasłych Wulkanów

Na Pogórzu Kaczawskim zobaczycie też dawne wulkany, m.in. Ostrzycę (501 m), której sylwetka przypomina japońską Fudżijamę, Organy Wielisławskie i Wilczą Górę koło Złotoryi.

Propozycja trasy

Jeden dzień: ziemia bolkowska

1. Rano: Zamek Świny. Zwiedzanie (1–2 godziny), potem punkt widokowy i Bajkowy Las.
2. Przed południem: Zamek Bolków, 2,5 km dalej. Muzeum, dziedzińce i obiad w miasteczku.
3. Po południu: Lipa. Ruiny zamku z zewnątrz i spacer po rezerwacie Wąwóz Lipa.
4. Na koniec: Zamek Niesytno w Płoninie, oglądany z zewnątrz.

Czasy przejazdów między punktami sprawdźcie w nawigacji.

Weekend: zamki i góry

• Dzień 1: trasa „ziemia bolkowska” jak wyżej.
• Dzień 2 (Góry Kaczawskie): rano kościół w Świerzawie, potem Dobków i Sudecka Zagroda Edukacyjna, po południu wieża na Zawodnej w Gozdnie, a na zachód słońca Okole z parkingu na Przełęczy pod Świerkami.
• Wariant dla rowerzystów zamiast dnia 2: Park Krajobrazowy Chełmy: Czartowska Skała, słupek 51°N 16°E w Muchowskim Lesie i wieża na Radogoście.

Najczęściej zadawane pytania

Jaki jest najwyższy szczyt Gór Kaczawskich?

Według nowszych pomiarów Okole (725 m n.p.m.). W Koronie Gór Polski pasmo reprezentuje jednak Skopiec (721 m).

Czy ze Skopca są widoki?

Niewiele, bo szczyt jest zalesiony. Po panoramę wejdźcie na Okole albo na wieżę na Zawodnej.

Gdzie są wieże i punkty widokowe w Górach i na Pogórzu Kaczawskim?

Wieże widokowe stoją na Zawodnej w Gozdnie, na Dłużku w gminie Wojcieszów i na Radogoście nad Kłonicami, a platforma widokowa na Okolu. Dobre naturalne punkty widokowe to Czartowska Skała i punkt widokowy przy Zamku Świny.

Jakie szlaki i trasy wybrać w Górach Kaczawskich?

Na krótki spacer: żółty szlak na Okole z Przełęczy pod Świerkami (1,6 km w jedną stronę). Na dłuższą wędrówkę: Szlak Trzech Wąwozów z Nowej Wsi Wielkiej (10 km) albo szlak „Wygasłych wulkanów” obok Czartowskiej Skały. Rowerzyści mają 9 leśnych tras o długości ok. 50 km i single tracki pod Ostrzycą i na Zawodnej.

Co zobaczyć w Górach Kaczawskich z dziećmi?

Sudecką Zagrodę Edukacyjną w Dobkowie z platformą imitującą trzęsienie ziemi, wieżę na Zawodnej (ok. 15 minut od parkingu z placem zabaw), Bajkowy Las przy Zamku Świny oraz zamki w Bolkowie i Świnach.

Gdzie w Górach Kaczawskich wejdziecie z psem?

Na Okole możecie zabrać psa na spacer. Do rezerwatu Wąwóz Lipa wstęp z psami jest zakazany.

Czy Góry Kaczawskie to to samo co Kraina Wygasłych Wulkanów?

Niezupełnie. Góry Kaczawskie to dwa pasma oddzielone doliną Kaczawy, a Pogórze Kaczawskie to osobny region, na którym leżą m.in. Park Krajobrazowy Chełmy, Zawodna i Świny. Kraina Wygasłych Wulkanów to potoczna nazwa obu tych krain i zarazem nazwa działającego tu Światowego Geoparku UNESCO.

Zamek Świny na waszej trasie

Dzień na ziemi bolkowskiej najlepiej zacząć od Zamku Świny, 2,5 km od Bolkowa. Od maja do października jesteśmy otwarci codziennie 10:00–17:00, a od listopada do kwietnia w soboty, niedziele i święta. Bilet normalny kosztuje 25 zł (stan na 2 listopada 2026; aktualne godziny i ceny). Parking przy zamku jest bezpłatny, adres do nawigacji: Świny 50, 59-420 Bolków. Wędrując po Kaczawskiem, zajrzyjcie do nas: jako gospodarze zamku przyjmiemy was bardzo serdecznie.