Pałac w Chróstniku

Pałac w Chróstniku (niem. Schloss Brauchitschdorf) to barokowa rezydencja w gminie Lubin, w powiecie lubińskim, powstała w latach 1723–1728 z przebudowy dawnego zamku. W rejestrze zabytków figuruje jako „pałac (ruina)”, a katalog polskiezabytki.pl podaje, że od 2009 roku jest intensywnie remontowany. Czy i kiedy można wejść do pałacu i parku, nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.

Planujecie wycieczkę do Chróstnika? Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje o historii barokowej rezydencji, jej obecnym stanie i o tym, czy można ją zwiedzać, żeby łatwiej było wam zaplanować wyjazd.

Położenie, historię i to, co wiadomo o stanie pałacu, sprawdziliśmy 18 października 2026.

---

Najważniejsze w skrócie

---

Czy Pałac w Chróstniku można zwiedzać?

Pałac stoi pod adresem Chróstnik, 59b, w gminie Lubin. Katalog polskiezabytki.pl podaje, że ruiny pałacu zostały kupione od Skarbu Państwa i od 2009 roku obiekt jest intensywnie remontowany.

Strona gminy Lubin w 2020 roku podawała, że restaurację pałacu podjął Dariusz Miłek, właściciel firmy CCC S.A., a prace renowacyjne trwają. Ta sama strona pisała wtedy, że park został gruntownie uporządkowany i w znacznym stopniu odtworzono jego pierwotny stan. To opis sprzed lat, nie stan na dziś.

W źródłach, z których korzystaliśmy, nie potwierdziliśmy, czy i kiedy można wejść do pałacu i parku. Nie potwierdziliśmy też godzin, cen, kontaktu, parkingu i dojazdu, szlaku ani tego, kto jest dziś właścicielem i na jakim etapie jest remont.

---

Historia Pałacu w Chróstniku w skrócie

Chróstnik zaczął się od zamku rodu von Brauchitsch, w XVIII wieku stał się barokową rezydencją, po wojnie służył szkołom rolniczym, w 1976 roku spłonął, a w 2009 roku rozpoczął się jego remont.

Zamek rodu von Brauchitsch (XIV–XVII wiek)

Pałac zbudowano w miejscu istniejącego tu w XIV wieku zamku, który wybudowali ówcześni właściciele, ród von Brauchitsch. Według strony gminy ród przebywał tu do 1637 roku, a od tego roku właścicielem posiadłości był Nicolaus von Haugwitz.

Barokowa rezydencja Haugwitzów (XVIII wiek)

Zamek przebudowano na barokową rezydencję w latach 1723–1728 z inicjatywy ówczesnego właściciela Chróstnika, pułkownika polsko-saksońskich wojsk królewskich Georga Karla von Haugwitza. Autorem projektu pałacu i założenia parkowego był według strony gminy architekt legnicki pochodzenia szwedzkiego Martin Frantz z Rewla (obecny Tallin). Później pałac należał do rodów von Lucke i von Kottwitz, a następnie do księcia Ferdynanda, brata króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego.

Schmettowowie i Luttwitz (XIX – początek XX wieku)

W 1804 roku nowym włodarzem Chróstnika został hrabia Samuel Philip Gottfried von Schmettow, co według strony gminy zapoczątkowało ponad stuletnie panowanie tego rodu nad dobrami. W 1907 roku właścicielem został Rochus von Luttwitz. Z jego inicjatywy w 1909 roku dobudowano do północnej części pałacu oficynę kuchenną.

Klitzingowie, kolej i lazaret (1927–1939 i po wojnie)

Ostatnimi prywatnymi właścicielami pałacu od 1927 roku była rodzina von Klitzing. W ich rękach pozostawał do 1939 roku, kiedy rezydencję zaadoptowano na rezerwową kwaterę Dyrekcji Kolei Państwowych z Wrocławia. Po wojnie do niezniszczonego obiektu wkroczyli Rosjanie i urządzili w pałacu szpital wojskowy (lazaret).

Kombajniści i szkoła rolnicza (lata 50. – 1976)

Na początku lat pięćdziesiątych ograbiony i podniszczony pałac przekazano Polakom. Do lat sześćdziesiątych miał w nim siedzibę Centralny Ośrodek Szkolenia Kombajnistów Ministerstwa Rolnictwa. W latach 60. była tu szkoła rolnicza, a w latach 70. przeznaczono pałac na internat.

Pożar i ruina (1976–2009)

W nocy 26 września 1976 r. pałac strawił ogień. Od tego czasu sukcesywnie rozkradano jego ocalałe z pożaru resztki, a według strony gminy przez ponad 30 lat stopniowo popadał w ruinę.

Remont (od 2009 roku)

Ruiny pałacu zostały kupione od Skarbu Państwa, a remont obiektu rozpoczął w 2009 roku Dariusz Miłek. Właściciel kupił również sąsiednie budynki szkoły rolniczej działającej w latach 1954–2011 za prawie 4,4 mln zł. Zostały one wyburzone.

---

Co zostało z dawnego zamku i co opisują źródła

Fosa

Zachowała się częściowo zamkowa fosa. W części północno-wschodniej pałacu jest jeszcze dziś wypełniona wodą, a w części południowo-zachodniej jej miejsce określa zagłębienie terenu. To ślad zamku, który stał tu przed pałacem.

Fasada frontowa i podjazd

Strona gminy Lubin w 2020 roku opisywała fasadę frontową jako podzieloną na trzy partie, z których centralna, o trzech kondygnacjach, jest cofnięta i wykończona tarasem na poziomie I piętra. Symetryczny układ fasady centralnej podkreślała według tego opisu kompozycja podjazdu, ujętego balustradą i kamiennymi barokowymi latarniami.

Dach

Strona gminy Lubin pisze, że całość budowli przykryta była ceramicznym dachem mansardowym, zdobionym poddaszowymi nadbudówkami oraz kominami o oryginalnych kształtach. To opis dawnego dachu. Inne opisy obiektu podają, że w czasie remontu pałac pokryto sprowadzanymi z Niemiec łupkowymi dachówkami.

Park

Park jest wpisany do rejestru zabytków jako osobna pozycja (nr rej.: 461/L z 22.09.1976). Według strony gminy Lubin autorem projektu założenia parkowego był Martin Frantz. Ta sama strona w 2020 roku podawała, że pałac otoczony jest parkiem typu krajobrazowego, który został gruntownie uporządkowany, a jego pierwotny stan w znacznym stopniu odtworzono. W parku posadzono 40-letniego tulipanowca z Belgii.

---

Co połączyć w jednym wyjeździe

• Zamek Piastowski w Legnicy: zbudowany przez księcia Bolesława I Wysokiego w 2 połowie XII wieku i Henryka Brodatego w 1 połowie XIII wieku.
• Zamek w Prochowicach: wybudowany przed 1317 (XIV w.) na lewym brzegu Kaczawy; pierwotnie murowany z cegły, miał wieżę warowną i budynek mieszkalny.
• Pałac w Warmątowicach Sienkiewiczowskich: w gminie Krotoszyce, w powiecie legnickim, na południe od Legnicy, niedaleko autostrady A-4.
• Zamek Piastowski w Jaworze: piastowski zamek książęcy zbudowany pierwotnie w XIII wieku przez księcia Bolka I Surowego.
• Zamek Grodziec: zabytkowy zamek w pobliżu wsi Grodziec, w gminie Zagrodno, w powiecie złotoryjskim, na szczycie wzniesienia o tej samej nazwie.

Od siebie dopisujemy osobny wyjazd:

• Zamek Świny: zamek, który prowadzimy sami, w sercu Pogórza Kaczawskiego — 2,5 km od Bolkowa. Od 2016 roku trwa odbudowa (godziny i ceny, sprawdzone 27 września 2026).

---

Najczęściej zadawane pytania

Czy Pałac w Chróstniku można zwiedzać?

W źródłach, z których korzystaliśmy, nie potwierdziliśmy, czy i kiedy można wejść do pałacu i parku. Obiekt jest w rejestrze zabytków jako „pałac (ruina)”, a katalog polskiezabytki.pl podaje, że od 2009 roku jest intensywnie remontowany.

Gdzie leży Pałac w Chróstniku?

Pod adresem Chróstnik, 59b, w gminie Lubin, w powiecie lubińskim, w województwie dolnośląskim.

Kiedy zbudowano Pałac w Chróstniku?

Zamek przebudowano na barokową rezydencję w latach 1723–1728 z inicjatywy Georga Karla von Haugwitza, według projektu Martina Frantza.

Kiedy spłonął Pałac w Chróstniku?

W nocy 26 września 1976 r. Od tego czasu rozkradano jego ocalałe z pożaru resztki, a pałac popadał w ruinę.

Kto remontuje Pałac w Chróstniku?

Remont rozpoczął w 2009 roku Dariusz Miłek. Strona gminy Lubin w 2020 roku podawała, że restaurację podjął Dariusz Miłek, właściciel firmy CCC S.A., a prace renowacyjne trwają. Obecnego właściciela i stanu remontu nie potwierdziliśmy.

Co było w pałacu po wojnie?

Najpierw szpital wojskowy (lazaret) urządzony przez Rosjan, potem Centralny Ośrodek Szkolenia Kombajnistów Ministerstwa Rolnictwa, a w latach 60. szkoła rolnicza. W latach 70. w pałacu był internat.

Co zostało z dawnego zamku?

Częściowo zachowała się zamkowa fosa. W części północno-wschodniej jest jeszcze dziś wypełniona wodą, a w południowo-zachodniej jej miejsce określa zagłębienie terenu.

---

Położenie, historię i to, co wiadomo o stanie pałacu, sprawdziliśmy 18 października 2026.

---