Pałac w Ciszycy

Pałac w Ciszycy to dawna rezydencja Radziwiłłów w północno-wschodniej części Kotliny Jeleniogórskiej, u stóp wzgórza Radziwiłówka. W 1825 roku kupił ją książę Antoni Henryk Radziwiłł, ojciec Elizy Radziwiłłówny, a potem dobra przejęły jego córki. Zespół pałacowo-parkowy w Ciszycy jest częścią pomnika historii „Pałace i parki krajobrazowe Kotliny Jeleniogórskiej”. W źródłach, z których korzystaliśmy, nie potwierdziliśmy, czy i kiedy można wejść do pałacu.

Planujecie wycieczkę do Ciszycy? Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje o historii rezydencji Radziwiłłów, o tym, czy można ją zwiedzać, i o tym, co zostało z pałacu i parku, żeby łatwiej było wam zaplanować wyjazd.

Opisy pałacu, jego historii i położenia sprawdziliśmy 18 października 2026.

---

Najważniejsze w skrócie

---

Czy Pałac w Ciszycy można zwiedzać?

Opisy obiektu podają, że pałac i oficyna są obecnie własnością prywatną. Innego potwierdzenia tej informacji nie mamy. W źródłach, z których korzystaliśmy, nie potwierdziliśmy, czy i kiedy można wejść do pałacu, godzin, cen ani parkingu. Nie potwierdziliśmy tam także adresu ani kontaktu do właściciela.

Gdzie leży pałac

Według rozporządzenia Prezydenta RP z 20 września 2011 r. zespół pałacowo-parkowy w Ciszycy leży w granicach Kowar: w wykazie rezydencji stoi jako pozycja 6, „Kowary – zespół pałacowo-parkowy w Ciszycy”. Fundacja Trzy Trąby podaje, że pałac leży w północno-zachodniej części Kowar, u podnóża wzgórza Radziwiłówka.

---

Historia Pałacu w Ciszycy w skrócie

Ciszyca należała kolejno do hrabiów, książąt i baronów. W XIX wieku była w rękach Radziwiłłów: Antoni Henryk, jego żona Luiza oraz córki Eliza i Wanda.

Pałacyk ministra von Hoyma (XVIII wiek)

Pierwszym znanym właścicielem posiadłości był hrabia Malzan. Następnym był śląski minister prowincji hrabia Karl Georg von Hoym, który w latach 90. XVIII w. wzniósł niewielki pałacyk w stylu empire.

Dom Radziwiłłów (XIX wiek)

W 1825 roku dwór wraz z majątkiem, po trzyletniej dzierżawie, nabył książę Antoni Henryk Radziwiłł, w latach 1815–1833 namiestnik Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Pałac w Ciszycy należał do majątków Antoniego Henryka Radziwiłła i jego żony Luizy.

Wnętrza odnowiono. Remont wnętrza wykonano pod wpływem Karla Friedricha Schinkla. Ściany pokryto tapetami ze znanej fabryki z Kessel, a w meblach przeważały motywy neogotyckie. Ciszycę odwiedzał w swoim czasie brat ówczesnego króla, książę Wilhelm Pruski z żoną.

Eliza i Wanda (1833–1845)

Opisy obiektu podają, że po śmierci Antoniego Radziwiłła (w 1833) majątek odziedziczyła córka Eliza, zaręczona w młodości z księciem Wilhelmem. Według artykułu A. B. Wieckowskiego w czasopiśmie NAUKA Eliza Radziwiłłówna urodziła się 28.10.1803 w Berlinie i zmarła 27.09.1834 w Bad Freienwalde nad Odrą, a jej matka, Luiza Pruska, zmarła 7.12.1836 w Berlinie, czyli już po córce.

Następnie dobra przeszły w posiadanie kolejnej córki Antoniego Radziwiłła, Wandy, żony księcia Adama Czartoryskiego. Według tego samego artykułu Wanda, księżna Czartoryska, urodziła się 29.01.1813 w Berlinie i zmarła 16.09.1845 w Ciszycy koło Kowar w Karkonoszach.

Po Czartoryskich (1927–1938)

Potomkowie Wandy i Adama Czartoryskich mieszkali w Ciszycy do 1927 roku, kiedy majątek kupił baron von Stein-Äcker. Nowy właściciel poddał pałacyk renowacji. W latach 30. posiadłość należała do Solly Edelmann. Fundacja Trzy Trąby podaje, że w 1938 r. pałac odwiedził Konserwator Zabytków Prowincji Dolnośląskiej Günther Grundmann, a niedługo po jego wizycie przeprowadzono w obiekcie remont i uporządkowano teren wokół budynku.

Film o Elizie i Wilhelmie (1938)

W 1938 roku zrealizowano tu film „Legenda miłosna”, odtwarzający dzieje romansu Elizy i Wilhelma.

Miłość wyznali sobie gdzie indziej. Według Porta Polonica w połowie czerwca 1820 r., z okazji urodzin księcia, rodzina Radziwiłłów przyjechała na kilka dni do Schloss Freienwalde koło Berlina. Tam Wilhelm i Elisa przeżyli najszczęśliwsze dni swojego życia i wyznali sobie miłość.

---

Co zostało z Pałacu w Ciszycy

Poniżej opis pałacu według źródeł, nie nasza obserwacja z miejsca.

Bryła pałacu

Pałac jest prostą, jednopiętrową budowlą na planie prostokąta, krytą czterospadowym, mansardowym dachem ozdobionym facjatkami. Fundacja Trzy Trąby opisuje go jako murowany z cegły z dodatkiem kamienia, dwukondygnacyjny, na planie prostokąta.

Elewacje

Elewację główną wyróżnia trzyosiowy, lekko wysunięty ryzalit, przystrojony w partii górnej ornamentami empirowymi i gzymsem zwieńczonym fryzem kostkowym. Fundacja Trzy Trąby podaje, że elewacje są tynkowane: w przyziemiu pierwotnie artykułowane pasami boni, obecnie pokryte grubym, współczesnym narzutem tynkowym. Nieistniejący obecnie balkon wsparty był na czterech doryckich kolumnach, przed którymi rozpościerał się taras.

Oficyna

Od północnego zachodu z pałacem łączy się jednopiętrowy budynek służbowy, na parterze murowany, z górną kondygnacją z drewna.

Wnętrza

Wewnątrz zachowały się tylko fasetowe plafony oraz częściowo stolarka z pocz. XIX w. – okna i drzwi. Tapety z Kessel i neogotyckie meble to opis dawnego wystroju.

Park

Fundacja Trzy Trąby podaje, że w bezpośrednim otoczeniu pałacu znajdował się park krajobrazowy o powierzchni ok. 4 ha, z dwoma stawami w części południowej, które wyznaczały oś kompozycyjną parku i były zasilane strumieniem. Z romantycznego parku do dziś zachowały się niektóre okazy roślin: 18-metrowy tulipanowiec amerykański liczący około 250 lat, ponad 200-letnie sosny wejmutki, dwa buki pospolite i dąb szypułkowy w odmianie stożkowej. Opisy obiektu podają też, że park jest obecnie zaniedbany. Tego stanu nie sprawdziliśmy.

---

Co połączyć w jednym wyjeździe

• Pałac w Bukowcu: zabytkowy pałac (niem. Schloss Buchwald) we wsi Bukowiec w powiecie karkonoskim, w gminie Mysłakowice.
• Zamek w Karpnikach: zabytkowy zamek we wsi Karpniki w gminie Mysłakowice, u podnóża Krzyżnej Góry w Rudawach Janowickich.
• Pałac w Staniszowie: zabytkowy pałac w Staniszowie w powiecie karkonoskim, w gminie Podgórzyn.
• Pałac w Wojanowie: zabytkowy pałac (niem. Schloss Schildau) we wsi Wojanów, po południowej stronie drogi z Jeleniej Góry do Janowic Wielkich.
• Pałac w Łomnicy: barokowy pałac z XVII wieku w północnej części wsi Łomnica, przy rozdzieleniu dróg do Karpnik i Wojanowa.

Od siebie dopisujemy osobny wyjazd:

• Zamek Świny: zamek, który prowadzimy sami, w sercu Pogórza Kaczawskiego — 2,5 km od Bolkowa. Od 2016 roku trwa odbudowa (godziny i ceny, sprawdzone 27 września 2026).

---

Najczęściej zadawane pytania

Czy Pałac w Ciszycy można zwiedzać?

W źródłach, z których korzystaliśmy, nie potwierdziliśmy, czy i kiedy można wejść, ani godzin i cen. Opisy obiektu podają, że pałac i oficyna są obecnie własnością prywatną.

Gdzie leży Pałac w Ciszycy?

W północno-wschodniej części Kotliny Jeleniogórskiej, u stóp wzgórza Radziwiłówka. Rozporządzenie z 20 września 2011 r. wymienia go jako „Kowary – zespół pałacowo-parkowy w Ciszycy”.

Kiedy Radziwiłłowie kupili Ciszycę?

W 1825 roku, po trzyletniej dzierżawie, majątek nabył książę Antoni Henryk Radziwiłł.

Czy Eliza Radziwiłłówna mieszkała w Ciszycy?

Opisy obiektu podają, że odziedziczyła majątek po śmierci ojca (w 1833). Jak długo w nim mieszkała, nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy. Zmarła 27.09.1834 w Bad Freienwalde nad Odrą, przed matką, Luizą Pruską (zm. 7.12.1836).

Czy Pałac w Ciszycy projektował Schinkel?

Chodzi o remont wnętrza. Wykonano go pod wpływem Karla Friedricha Schinkla.

Jaki film nakręcono w Pałacu w Ciszycy?

W 1938 roku zrealizowano tu film „Legenda miłosna” o romansie Elizy i Wilhelma.

Co zostało z parku pałacowego?

Do dziś zachowały się niektóre okazy roślin, m.in. 18-metrowy tulipanowiec amerykański liczący około 250 lat i ponad 200-letnie sosny wejmutki. Opisy obiektu podają, że park jest obecnie zaniedbany; tego stanu nie sprawdziliśmy.

---

Położenie i historię pałacu sprawdziliśmy 18 października 2026.

---