Zamek Cieplice

Kto szuka „zamku w Cieplicach”, trafia na Pałac Schaffgotschów: zabytkowy pałac w centrum uzdrowiska Cieplice-Zdrój, pomiędzy Placem Piastowskim a Parkiem Zdrojowym, w Jeleniej Górze. Rezydencja rodu Schaffgotschów łączy dojrzały barok z formami wczesnoklasycystycznymi i ma fasadę o długości 81 metrów. Zasad wstępu i zwiedzania, godzin ani cen nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.

Planujecie wizytę w Pałacu Schaffgotschów w Cieplicach? Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje o zwiedzaniu, historii pałacu i jego wnętrzach, żeby łatwiej było wam zaplanować wycieczkę.

Położenie, historię i opis pałacu sprawdziliśmy 18 października 2026.

---

Najważniejsze w skrócie

---

Czy Pałac Schaffgotschów w Cieplicach można zwiedzać?

Zasad wstępu i zwiedzania, godzin, cen ani kontaktu nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy. Tak samo jest z parkingiem i szlakiem, a także z aktualną własnością prawną pałacu.

Wiadomo, kto korzystał z budynku. Portal karkonoszego.pl (22.10.2020) podaje, że w 1975 roku budynek przejęła Politechnika Wrocławska, która do dzisiaj mieści się w tym obiekcie. Serwis miasta Jelenia Góra (wersja angielska, bez daty) pisze, że pałac obecnie mieści filię Politechniki Wrocławskiej, a R. Witczak (omówienie książki, bez daty), że od 1975 r. mieści się w nim Politechnika Wrocławska. To stan z tych tekstów, nie z dnia naszego sprawdzenia.

Portal karkonoszego.pl podaje adres przy Placu Piastowskim w Cieplicach.

Historia Pałacu Schaffgotschów w skrócie

Schaffgotschowie osiedlili się w Cieplicach po pożarze Chojnika, a ich pałac stanął na miejscu spalonego dworu. W XX wieku zmieniali się użytkownicy, a z rodu ostatni był Fryderyk.

Dwór po Chojniku (XVI–XVIII wiek)

Portal karkonoszego.pl podaje, że pałac wzniesiono na miejscu renesansowego dworu z XVI wieku, który był rezydencją Schaffgotschów po wielkim pożarze Chojnika w 1675 roku. Serwis miasta Jelenia Góra (wersja angielska) podaje, że Schaffgotschowie osiedlili się w Cieplicach w 1675 r., a ich poprzednia siedziba, zamek Chojnik, spłonęła od uderzenia pioruna. Według portalu karkonoszego.pl w 1720 roku obok dworu wzniesiono barokowy pałacyk, przebudowany w 1773 roku. Dworek z pałacykiem i zabudowaniami gospodarczymi zniszczył pożar z 1777 roku; ten sam portal podaje dzień: 27.10.1777 roku.

Nowa rezydencja hrabiego (koniec XVIII – początek XIX wieku)

Budowę monumentalnej rezydencji polecił hrabia Johann Nepomucen Schaffgotsch, w miejscu renesansowego dworu i domu gościnnego. Autorem projektu jest Johann Georg Rudolf, zatrudniony w dobrach Schaffgotschów oraz w majątku cystersów krzeszowskich. Serwis miasta Jelenia Góra (wersja angielska) zapisuje go jako Jana Jerzego Rudolpha z Opola.

R. Witczak pisze, że Jan Nepomuk Schaffgotsch w 1789 r. zaczął stawiać obecny pałac w miejsce poprzedniego spalonego.

Wnętrza dekorowali w stylu empire, w latach 1789–1809, malarz Anton Paetz i sztukator Johan Joseph Echtler. Dekoracje fasady wykonali Augustin Wagner i kamieniarz Johann Pausenberger. Portal karkonoszego.pl podaje, że prace nad wykończeniem i wyposażeniem wnętrz trwały do 1809 roku.

Taras i historyzm (XIX wiek)

Według portalu karkonoszego.pl w roku 1839 od strony parku dobudowano taras. W latach 1865–1866 przebudowano wnętrza w duchu historyzmu.

Wyjazd ostatniego właściciela i lata powojenne (XX wiek)

Portal karkonoszego.pl podaje, że na początku 1945 roku właściciel pałacu Fryderyk Gotard Schaffgotsch postanowił opuścić posiadłość. R. Witczak pisze, że Fryderyk okazał się ostatnim właścicielem pałacu z rodu, a w lutym 1945 r. wyjechał na zawsze.

Według R. Witczaka w latach 1945-1947 Armia Czerwona założyła w pałacu szpital chorób wenerycznych, a wyposażenie zostało zniszczone. Portal karkonoszego.pl podaje, że po II wojnie światowej w pałacu stacjonowała Armia Czerwona, a następnie władze urządziły w nim centrum szkolenia dla instruktorów Związku Harcerstwa Polskiego. W latach 1949–1951 przeprowadzono remont pałacu. Od 1975 roku w budynku mieści się Politechnika Wrocławska (portal karkonoszego.pl, 22.10.2020; R. Witczak, bez daty).

---

Co zobaczyć w Pałacu Schaffgotschów

Opis poniżej dotyczy budynku i jego wnętrz. Zasad wstępu do środka nie potwierdziliśmy.

Fasada i bryła

Murowany pałac zrealizowano jako trójskrzydłowe założenie, zwrócone wydłużoną fasadą do placu, a skrzydłami ku ogrodowi. Fasada ma 81 metrów długości. Wydłużoną 21-osiową elewację frontową ozdobiono dwoma trzyosiowymi ryzalitami pozornymi z portalami, które ujmują siedem środkowych osi okiennych. Trójkondygnacyjną bryłę nakryto wysokim, czterospadowym dachem z lukarnami i wysokimi kominami. Portal karkonoszego.pl (22.10.2020) podaje, że pałac na zewnątrz w niezmienionej formie pozostał do dzisiaj, a przebudowywano jedynie wnętrza.

Herb na ryzalitach

Ryzality wieńczą półkoliste kartusze z rzeźbionymi przedstawieniami herbu Schaffgotsch, ujęte po bokach attykami z kobiecymi posągami i zwieńczone wazami. Z herbem wiąże się legenda, którą przytacza R. Witczak: cztery czerwone skośne pasy miały powstać, gdy Gotsche II po bitwie wytarł skrwawioną dłoń o własną opończę, aby przyjąć gratulację od cesarza. Legenda zostaje legendą, ale pasy na kartuszu łatwiej potem zapamiętać.

Sala balowa

Dwukondygnacyjna sala balowa (obecna aula) została zaprojektowana przez mistrza Kurza z Kowar. Jej ściany i sufit bogato ozdobiono sztukaterią, a podłogę wykonano w formie intarsjowanej mozaiki. Zwracają w niej uwagę dwa klasycystyczne piece, kryształowy żyrandol oraz lustra, a ściany zdobią medaliony z personifikacjami antycznych bogiń. Serwis miasta Jelenia Góra (wersja angielska) nazywa ją najważniejszą salą pałacu.

Salony i dawny gabinet

W salach Niebieskiej i Lustrzanej zachowały się piece i meble z epoki, parkiety i sztukaterie. Serwis miasta Jelenia Góra (wersja angielska) pisze o dwóch salonach, żółtym i niebieskim, obitych jedwabnymi tkaninami, i o tym, że pozostałe wnętrza przebudowano po II wojnie światowej. Obecny sekretariat to dawny gabinet Schaffgotschów. Portal karkonoszego.pl podaje, że wewnątrz dobrze zachowały się elementy pierwotnego wystroju, m.in. sztukateria J. M. Schmidta i A. Labadre, posadzka J.B. Knolla i piece dzieła A. Petz.

Plac Piastowski

Serwis miasta Jelenia Góra (wersja angielska) pisze w opisie spaceru po Placu Piastowskim, że w XVIII wieku mieścił się tam staw do leczenia zwierząt zwany Horse Spring.

---

Co połączyć w jednym wyjeździe

• Pałac w Sobieszowie: zabytkowy pałac w Jeleniej Górze. Był początkowo główną siedzibą rodu, a po przeprowadzce Schaffgotschów do pałacu w Cieplicach stał się ich rezydencją letnią.
• Zamek Chojnik: zabytkowy zamek na szczycie góry Chojnik w Karkonoszach, nieopodal Jeleniej Góry-Sobieszowa. Serwis miasta Jelenia Góra (wersja angielska) podaje, że to poprzednia siedziba rodu.
• Zamek w Rybnicy: zabytkowy zamek we wsi Rybnica, przy drodze do Starej Kamienicy, w kierunku zachodnim od Jeleniej Góry; obecnie w stanie ruiny.

R. Witczak pisze, że nazwisko Schaffgotschów na zawsze związane zostało ze Starą Kamienicą, Kowarami, Gryfowem, Sobieszowem, Rybnicą, Mirskiem i Cieplicami.

Od siebie dopisujemy osobny wyjazd:

• Zamek Świny: zamek, który prowadzimy sami, w sercu Pogórza Kaczawskiego — 2,5 km od Bolkowa. Od 2016 roku trwa odbudowa (godziny i ceny, sprawdzone 27 września 2026).

---

Najczęściej zadawane pytania

Czy w Cieplicach jest zamek?

Szukany „zamek w Cieplicach” to Pałac Schaffgotschów w centrum uzdrowiska Cieplice-Zdrój, w Jeleniej Górze. Stoi pomiędzy Placem Piastowskim a Parkiem Zdrojowym.

Czy Pałac Schaffgotschów można zwiedzać?

Zasad wstępu i zwiedzania, godzin ani cen nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy. Portal karkonoszego.pl (22.10.2020) podaje, że w budynku od 1975 roku mieści się Politechnika Wrocławska.

Kiedy zbudowano pałac w Cieplicach?

R. Witczak pisze, że Jan Nepomuk Schaffgotsch zaczął stawiać obecny pałac w 1789 r.

Kto zbudował pałac?

Budowę polecił hrabia Johann Nepomucen Schaffgotsch, a projekt wykonał Johann Georg Rudolf. Serwis miasta Jelenia Góra zapisuje architekta jako Jana Jerzego Rudolpha z Opola.

Co stało w tym miejscu wcześniej?

Portal karkonoszego.pl podaje, że stał tu renesansowy dwór z XVI wieku, a obok niego barokowy pałacyk z 1720 roku, przebudowany w 1773 roku. Według tego portalu dwór, pałacyk i zabudowania gospodarcze spłonęły 27.10.1777 roku.

Jak długa jest fasada pałacu?

Fasada ma 81 metrów długości, a elewacja frontowa 21 osi.

Kto był ostatnim właścicielem z rodu Schaffgotschów?

R. Witczak pisze, że ostatnim właścicielem był Fryderyk, który w lutym 1945 r. wyjechał na zawsze. Portal karkonoszego.pl nazywa go Fryderykiem Gotardem Schaffgotschem.

---

Położenie, historię i opis pałacu sprawdziliśmy 18 października 2026 w portalu karkonoszego.pl (tekst z 22.10.2020), w serwisie miasta Jelenia Góra (wersja angielska) i w omówieniu książki autorstwa R. Witczaka.

---