Odkrycia · 28 października 2026
Zamek Lipa
Zamek w Lipie to zabytkowy zamek we wsi Lipa koło Bolkowa, nad brzegiem Nysy Małej, na wysokości 375 m n.p.m.
Zamek w Lipie to zabytkowy zamek we wsi Lipa koło Bolkowa, nad brzegiem Nysy Małej, na wysokości 375 m n.p.m. Najstarsza faza zamku pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku. Z zamku zachowała się ruina z przebudowaną w XIX wieku wieżą mieszkalną. Zasad wstępu i zwiedzania nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.
Planujecie wycieczkę do Lipy? Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje o historii zamku, o tym, co zostało z warowni, i o tym, co wiemy o zwiedzaniu, żeby łatwiej było wam zaplanować wyjazd.
Opis zamku sprawdziliśmy 8 października 2026. Oficjalnej strony zamku nie znaleźliśmy.
Najważniejsze w skrócie
| Co to jest | zabytkowy zamek; dziś ruina |
|---|---|
| Gdzie | wieś Lipa koło Bolkowa, nad brzegiem Nysy Małej |
| Wysokość | 375 m n.p.m. |
| Początki | według przekazów warownię wzniósł ok. 1309 roku Henryk z Lipy · najstarsza faza zamku: pierwsza połowa XIV wieku |
| Przebudowa neogotycka | XIX wiek (część opracowań podaje lata 1836–1841) |
| Stan dziś | ruina; wieża przebudowana w XIX w. (neogotycki krenelaż) · fragmenty owalnego muru obronnego zachowały się · sucha fosa częściowo zasypana |
| Szlak | według strony Zamku Świny: Szlak 4 Zamków (Bolków, Świny, Lipa, Niesytno) |
| Zwiedzanie, godziny, bilety | nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy |
Czy zamek w Lipie można zwiedzać?
Zasad wstępu i zwiedzania zamku w Lipie nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy. Tak samo jest z godzinami i biletami, parkingiem i dojściem, dzisiejszym właścicielem oraz bieżącymi pracami remontowymi. Oficjalnej strony zamku nie znaleźliśmy. Mówimy to wprost, żebyście nie jechali w ciemno.
Potwierdzone jest położenie: wieś Lipa koło Bolkowa, nad brzegiem Nysy Małej, 375 m n.p.m.
O stanie budowli wiadomo tyle:
- fragmenty owalnego muru obronnego, który otaczał wieżę, zachowały się do dzisiaj,
- sucha fosa jest dziś częściowo zasypana,
- w latach 70. XX wieku nowa właścicielka rozpoczęła remont, który wstrzymano (według części opracowań prace uszkodziły historyczne elementy),
- po II wojnie światowej zamek niszczał,
- kamienne portale oraz gotyckie i renesansowe obramowania okien zostały rozkradzione.
Historia zamku w Lipie w skrócie
Dzieje budowli dzielą się na pięć faz.
Początki, XIV wiek. Wieś Lipa występuje w źródłach od 1305 roku. Według przekazów pierwszym właścicielem zamku był Henryk z Lipy, który miał wznieść warownię około 1309 roku. Najstarszą fazę zamku datuje się na pierwszą połowę XIV wieku. Najstarszym elementem była wieża mieszkalna wzniesiona w najwyższej części skalistego wzgórza, otoczona owalnym murem obronnym. W średniowieczu majątki w Lipie dzielili m.in. Schirmerowie i inne rody rycerskie; od 1471 roku zamek należał do Zedlitzów, później do Reibnitzów.
Druga połowa XV wieku. Zamek rozbudowano za Zedlitzów w kierunku południowym; kuchnię, basztę bramną i zabudowę południową wzniesiono w drugiej połowie XV wieku. Wieża mieszkalna otrzymała sklepienia kolebkowe nad parterem i sklepienia krzyżowo-żebrowe na pierwszym piętrze. Przy zachodnim odcinku muru obronnego wzniesiono budynek kuchni, połączony z wieżą ciągiem pomieszczeń, a od zachodu dostawiono czworoboczny budynek bramy lub baszty bramnej.
Połowa XVI wieku. Od strony zachodniej dobudowano sień i klatkę schodową. Zapewniły lepszy dostęp z dziedzińca na wyższe piętra wieży.
Druga połowa XVII wieku. W kuchni wybudowano komin butelkowy, a poziom użytkowy pomieszczeń podniesiono o około 1,5 m. Kuchnię przykryto nowym dachem o formie piramidalnej. Od strony zachodniej rozebrano fragment muru obronnego, a suchą fosę zasypano.
Koniec XVIII wieku i XIX wiek. Pod koniec XVIII wieku zamek uległ znacznej destrukcji. W 1836 roku ruiny zakupił Rudolph von Stillfried-Rattonitz, który przebudował je w stylu neogotyckim. W 1841 roku przejął je Ernst Heinrich Kramsta. Przebudowa w stylu neogotyckim (część opracowań podaje lata 1836–1841): wieżę podwyższono o jedną kondygnację z neogotyckim krenelażem i dano jej nowy dach. Zlikwidowano wtedy gotyckie sklepienie krzyżowo-żebrowe, które zastąpiono drewnianymi stropami.
Renowacja i ruina. W latach 70. XX wieku nowa właścicielka rozpoczęła remont, który wstrzymano (według części opracowań prace uszkodziły historyczne elementy). Po II wojnie światowej zamek niszczał, a kamienne portale oraz gotyckie i renesansowe obramowania okien zostały rozkradzione.
Jak wyglądała warownia w Lipie i co z niej zostało
Warownia składała się z wieży mieszkalnej otoczonej dziedzińcem i zabudowaniami gospodarczymi. Poniższy opis dotyczy dawnego układu. Czytajcie go jak opis warowni, nie jak plan zwiedzania.
Wieża mieszkalna
Miała plan zbliżony do kwadratu o wymiarach około 6,4 × 6,8 m i stała w najwyższej części skalistego wzgórza. Według Medieval Heritage i zamkipolskie.com zachowała się w ruinie jako wieża przebudowana w XIX wieku (spotyka się też opis, że jej nie ma). Kształtem przypominać miała wieżę zamku w Bolkowie.
Mur obronny i fosa
Wieżę otaczał owalny mur obronny, którego fragmenty zachowały się do dzisiaj. Zamek otaczała sucha fosa, dziś częściowo zasypana.
Kuchnia i wjazd
Budynek kuchni stanął przy zachodnim odcinku muru obronnego w drugiej połowie XV wieku. Kuchnia była wyposażona w piec chlebowy lub wędzarnię, a od strony południowo-wschodniej prowadził do niej wjazd.
Dziedziniec zachodni
Od strony zachodniej teren rozszerzał się, tworząc większy dziedziniec otoczony murami obronnymi oraz murem dawnego spichlerza.
Piwnice
W drugiej połowie XV wieku powstały piwnice częściowo wykute w skale, a częściowo wzniesione w murze od strony zachodniej i południowej.
Co połączyć w jednym wyjeździe
- Zamek Bolków: leży w Bolkowie na Zamkowym Wzgórzu, którego zbocze urywa się od strony Nysy Szalonej ostrym urwiskiem.
- Zamek Niesytno w Płoninie: zabytkowy zamek na szlaku Zamków Piastowskich, na zachód od Bolkowa, na skalnym cyplu, 550 m n.p.m.
- Szlak 4 Zamków: według strony Zamku Świny tworzą go Bolków, Świny, Lipa i Niesytno, a kolejność wycieczki to Bolków → Świny → Lipa → Niesytno. Ta sama strona opisuje Lipę jako warownię położoną dalej w głębi pogórza.
Od siebie dopisujemy osobny wyjazd:
- Zamek Świny: zamek, który prowadzimy sami, w sercu Pogórza Kaczawskiego — 2,5 km od Bolkowa. Od 2016 roku trwa odbudowa (godziny i ceny, sprawdzone 27 września 2026).
Najczęściej zadawane pytania
Gdzie leży zamek w Lipie?
We wsi Lipa koło Bolkowa, nad brzegiem Nysy Małej, na wysokości 375 m n.p.m.
Czy zamek w Lipie można zwiedzać?
Zasad wstępu i zwiedzania nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy. Nie potwierdziliśmy też godzin, biletów, parkingu ani dojścia, a oficjalnej strony zamku nie znaleźliśmy.
Kiedy powstał zamek w Lipie?
Najstarszą fazę zamku datuje się na pierwszą połowę XIV wieku. Wieś Lipa występuje w źródłach od 1305 roku. Według przekazów pierwszym właścicielem zamku był Henryk z Lipy, który miał wznieść warownię około 1309 roku.
Czy wieża zamku w Lipie jeszcze stoi?
Według Medieval Heritage i zamkipolskie.com tak, w postaci przebudowanej w XIX wieku; spotyka się też opis, że wieża nie istnieje. Zachowały się fragmenty owalnego muru obronnego, który ją otaczał.
Kiedy zamek w Lipie przebudowano w stylu neogotyckim?
W XIX wieku, po zakupie ruin w 1836 roku przez Rudolpha von Stillfried-Rattonitza. W 1841 roku przejął je Ernst Heinrich Kramsta.
Co stało się z zamkiem w XX wieku?
W latach 70. XX wieku nowa właścicielka rozpoczęła remont, który wstrzymano. Po II wojnie światowej zamek niszczał.
Na jakim szlaku leży zamek w Lipie?
Według strony Zamku Świny Lipa należy do Szlaku 4 Zamków, który tworzą Bolków, Świny, Lipa i Niesytno.
Położenie, historię i opis budowli sprawdziliśmy 8 października 2026. Zasad wstępu, godzin i biletów nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.