Zamek Nowy Dwór

Zamek Nowy Dwór, zwany wcześniej Zamkiem Ogorzelec, to zabytkowy zamek w ruinie w Wałbrzychu, w południowo-wschodniej części Gór Wałbrzyskich. Zbudowano go na stożkowym i skalistym wzgórzu Zamkowa Góra, wznoszącym się 620 m n.p.m. Przez zamek wiedzie szlak z Wałbrzycha do Jedliny. Pierwsza wzmianka o zamku w Wałbrzychu pochodzi z 1364 roku, ale nie jest pewne, czy dotyczy Nowego Dworu.

Ruiny zamku Nowy Dwór leżą na Zamkowej Górze w Wałbrzychu. Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje o dojściu, historii zamku i o tym, co zostało z warowni, żeby łatwiej było wam zaplanować wycieczkę.

Informacje o położeniu, szlaku i historii sprawdziliśmy 8 października 2026.

---

Najważniejsze w skrócie

---

Jak dotrzeć do ruin zamku Nowy Dwór

Przez zamek wiedzie szlak z Wałbrzycha do Jedliny. Koloru tego szlaku nie potwierdziliśmy.

Pozostałości zamku leżą na terenie Parku Krajobrazowego Sudetów Wałbrzyskich, w wałbrzyskiej dzielnicy Podgórze. Zamkowa Góra wznosi się 620 m n.p.m., a całe wzgórze oraz otoczenie ruin porośnięte jest lasem bukowym regla dolnego.

W źródłach, z których korzystaliśmy, nie potwierdziliśmy:

• koloru szlaku ani czasu przejścia,
• parkingu i dojazdu,
• zasad wstępu na teren ruin,
• właściciela obiektu,
• stanu zabezpieczenia ruin.

Zanim ruszycie, sprawdźcie te rzeczy na aktualnej mapie turystycznej.

---

Historia zamku Nowy Dwór w skrócie

Zamek Nowy Dwór na Zamkowej Górze powstał prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku z inicjatywy książąt świdnicko-jaworskich. Według tradycji zbudował go Bolko I, a Bolko II odnowił go po 1330 roku albo wzniósł od podstaw w 1366 roku; podaje się też, że fundatorem był Ulrich Schaff († 1412).

Zamek książęcy. Pierwsza wzmianka o zamku w Wałbrzychu pochodzi z 1364 roku (Waldemberg di vesten), ale nie jest pewne, czy dotyczy Nowego Dworu. Pewna wiadomość o warowni zwanej Nowym Dworem pochodzi z 1394 roku. Po śmierci Bolka II zamek należał do żony, Agnieszki Habsburżanki. Do 1392 roku był własnością książąt świdnicko-jaworskich, a następnie na mocy układu sukcesyjnego przeszedł wraz z księstwem do Korony czeskiej.

Strażnica pogranicza. Nowy Dwór wchodził w skład wewnętrznego pierścienia warowni chroniących śląsko-czeskie pogranicze. Wraz z twierdzami Radosno, Grodno i Rogowiec stanowił lokalną linię umocnień granicznych przy południowej granicy z Czechami. Strzegł średniowiecznego szlaku handlowego u stóp Zamkowej Góry, w dolinie Pełcznicy, spełniał funkcję tytularnej siedziby zarządu dóbr. U stóp wzgórza leżało Podgórze (Dittersbach), wzmiankowane ok. 1300 roku.

Czetrycowie i ich sąsiedzi. W latach 1402–1417 przeprowadzono niewielkie prace budowlane. W 1434 roku od synów Jana Liebenthala zamek kupił Herman Czetryc. Od tego czasu zamek, z przerwami, należał do Czetryców; Katalog wymienia tę rodzinę jako jego właściciela jeszcze w 1731 roku, choć siedzibę przeniosła ona do Wałbrzycha. Od ok. 1450–1453 do 1462 roku należał do rodziny Zedlitzów, a następnie wrócił do poprzednich właścicieli.

Wojna o Śląsk. W czasie wojny o Śląsk między Władysławem Jagiellończykiem a Maciejem Korwinem zamek był ważnym punktem obrony. Według Katalogu Zamków i Dworów Obronnych Śląska w 1475 roku zajęły go wojska Korwina, a następnie dozbroili go mieszczanie ze Strzegomia, Jawora i Świdnicy; w 1478 roku miał ulec zniszczeniu. Po podpisaniu pokoju w 1490 roku przeszedł we władanie Fabiana Czirnhausa (Tschirnhaus), by w 1492 roku wrócić do Czetryców.

Piorun i nowa siedziba Czetryców. Gruntownej przebudowy w stylu renesansowym dokonano w drugiej połowie XVI wieku. Według przekazu w 1581 roku zamek strawił pożar wywołany uderzeniem pioruna i warowni nie odbudowano; do opuszczenia mogło przyczynić się też to, że Czetrycowie zbudowali wygodniejszą siedzibę w Wałbrzychu. Rolę zamku przejęła nowa renesansowa siedziba Czetryców w centrum Wałbrzycha (dzisiejszy Pałac Czettritzów). Inne hasło Katalogu wiąże pożar z 1604 rokiem.

Ostatnia służba. Z okresem wojny trzydziestoletniej wiąże się ostatni epizod dziejów warowni: w XVII wieku miały tu być prowadzone prace fortyfikacyjne. Później zamek nie był już wykorzystywany i z czasem popadł w całkowitą ruinę.

---

Co zostało z zamku Nowy Dwór

Do dziś zachowały się: brama zamku dolnego z ostrołucznym przejazdem i dwiema bastejami, fundamenty budynków mieszkalnych, fragmenty murów obronnych otaczających dziedziniec i średniowieczny zamek górny oraz relikty masywnego muru, być może cokołu wieży.

Brama z dwiema bastejami

Brama zamku dolnego ma ostrołuczny przejazd, a z muru obwodowego wyprowadzono dwie basteje. Według Katalogu zamek dolny wiąże się z renesansem.

Mury obronne i zamek górny

Zachowały się fragmenty murów obronnych otaczających dziedziniec i średniowieczny zamek górny, a także fundamenty budynków mieszkalnych. Zamek zbudowano na skalnym, stromym wzniesieniu wzdłuż szczytu o długości około 140 m, z nieobrobionego kamienia łupanego.

Relikty muru, być może wieży

W południowym narożniku zamku górnego zachowały się relikty masywnego muru, które mogą być pozostałością cokołu wieży.

Fosa i podzamcze od zachodu

To już opis dawnej warowni, nie tego, co zastaniecie na miejscu. Od strony zachodniej, najłatwiej dostępnej, zamek wzmocniono wykutą w skale suchą fosą. W XVI wieku od zachodu usytuowano podzamcze zbliżone kształtem do trapezu.

---

Co połączyć w jednym wyjeździe

• Zamek Rogowiec: zabytkowy zamek w ruinie w północnej części Gór Suchych w Sudetach Środkowych, w województwie dolnośląskim. Jest wymieniany wśród twierdz granicznych Nowego Dworu.
• Zamek Grodno: zabytkowy zamek w południowej części Gór Wałbrzyskich, na szczycie Choiny (ok. 450 m n.p.m.) nad doliną rzeki Bystrzyca. Także on jest wymieniany wśród twierdz granicznych Nowego Dworu.
• Zamek Książ: zabytkowy zamek w kompleksie zamkowym w wałbrzyskiej dzielnicy Książ na Pogórzu Wałbrzyskim, część Książańskiego Parku Krajobrazowego.
• Zamek Stary Książ: zabytkowy zamek w ruinie w Wałbrzychu, w północno-wschodniej części Pogórza Wałbrzyskiego. Nieopodal ruin znajduje się zamek Książ.

Od siebie dopisujemy osobny wyjazd:

• Zamek Świny: zamek, który prowadzimy sami, w sercu Pogórza Kaczawskiego — 2,5 km od Bolkowa. Od 2016 roku trwa odbudowa (godziny i ceny, sprawdzone 27 września 2026).

---

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie leżą ruiny zamku Nowy Dwór?

W Wałbrzychu, w dzielnicy Podgórze, w południowo-wschodniej części Gór Wałbrzyskich. Zamek zbudowano na Zamkowej Górze, wznoszącej się 620 m n.p.m., na terenie Parku Krajobrazowego Sudetów Wałbrzyskich.

Jaki szlak prowadzi do zamku Nowy Dwór?

Przez zamek wiedzie szlak z Wałbrzycha do Jedliny. Koloru szlaku ani czasu przejścia nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.

Kiedy zbudowano zamek Nowy Dwór?

Prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku, za panowania książąt świdnicko-jaworskich. Według tradycji zbudował go Bolko I, a Bolko II odnowił go po 1330 roku albo wzniósł od podstaw w 1366 roku. Pierwsza wzmianka o zamku w Wałbrzychu pochodzi z 1364 roku, ale nie jest pewne, czy dotyczy Nowego Dworu; pewna wiadomość o warowni zwanej Nowym Dworem pochodzi z 1394 roku.

Jak wcześniej nazywał się zamek Nowy Dwór?

Zamek Nowy Dwór zwany był wcześniej Zamkiem Ogorzelec.

Dlaczego zamek Nowy Dwór jest ruiną?

Według przekazu w 1581 roku zamek strawił pożar wywołany uderzeniem pioruna i warowni nie odbudowano; Czetrycowie przenieśli się do nowej siedziby w centrum Wałbrzycha (dzisiejszy Pałac Czettritzów). Inne hasło Katalogu wiąże pożar z 1604 rokiem. Z okresem wojny trzydziestoletniej wiąże się ostatni epizod dziejów warowni, gdy miały tu być prowadzone prace fortyfikacyjne; później zamek nie był już wykorzystywany i z czasem popadł w całkowitą ruinę.

Co zostało z zamku Nowy Dwór?

Brama zamku dolnego z ostrołucznym przejazdem i dwiema bastejami, fundamenty budynków mieszkalnych, fragmenty murów obronnych i relikty masywnego muru, być może cokołu wieży.

Czy zamek Nowy Dwór został kiedyś zajęty?

Według Katalogu Zamków i Dworów Obronnych Śląska w 1475 roku zajęły go wojska Macieja Korwina, a następnie dozbroili go mieszczanie ze Strzegomia, Jawora i Świdnicy; w 1478 roku miał ulec zniszczeniu.

---

Położenie, szlak, historię i opis pozostałości sprawdziliśmy 8 października 2026.

---