Zamek Stara Kamienica

Zamek w Starej Kamienicy to ruina renesansowej rezydencji Schaffgotschów we wsi Stara Kamienica, w gminie Stara Kamienica, w powiecie karkonoskim na Dolnym Śląsku. Od 2010 roku trwają tu prace porządkowe i zabezpieczające, a od 2015 roku częściowa rekonstrukcja; w grudniu 2025 roku gmina zakończyła pierwszy etap rekonstrukcji portalu wejściowego. Zasad wstępu, godzin i cen nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy; według strony gminy przy ruinach powstał parking na 30 miejsc postojowych.

Planujecie wycieczkę do Starej Kamienicy? Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje o zwiedzaniu, dojeździe i parkingu, odbudowie ruin i historii zamku Schaffgotschów, żeby łatwiej było wam zaplanować wyjazd.

Informacje sprawdziliśmy 18 października 2026. Przed wyjazdem zerknijcie na stronę gminy jeszcze raz.

---

Najważniejsze w skrócie

Sprawdzono: 18 października 2026.

---

Czy Zamek w Starej Kamienicy można zwiedzać?

Zasad wstępu i zwiedzania, godzin, cen ani kontaktu do zarządcy nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy. Źródła opisują dostęp różnie i z różnych lat, więc podajemy je osobno.

• Opis Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 2014 roku mówi: „Obiekt ogólnodostępny.” To stan sprzed odbudowy mostu, wieży i piwnic.
• Strona gminy Stara Kamienica podaje, że odbudowano most, częściowo wieżę oraz udostępniono piwnice.
• Strona gminy w opisie projektu (bez daty) podaje, że pierwszy etap rekonstrukcji portalu przygotowuje zamek do dalszych prac konserwatorskich i przyszłego udostępnienia mieszkańcom oraz turystom.

Strona gminy zapraszała też na imprezę charytatywną „Murem za Patrykiem”, która miała się odbyć 25 kwietnia 2026 roku na zamku.

Czego nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy:

• zasad wstępu i zwiedzania, godzin otwarcia i cen,
• kontaktu do zarządcy i obecnego właściciela,
• adresu, dojazdu i szlaku,
• zasad korzystania z parkingu.

Godziny urzędowania podane na stronie gminy dotyczą urzędu, nie zamku.

---

Jak dotrzeć i gdzie zaparkować

Zamek stoi we wsi Stara Kamienica w powiecie karkonoskim. Adresu, dojazdu ani szlaku nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.

Strona gminy Stara Kamienica podaje, że przy ruinach zamku powstał parking na 30 miejsc postojowych, w tym 5 miejsc dla osób z niepełnosprawnościami, wraz z drogą wewnętrzną oraz zjazdem z drogi powiatowej. Opłat i zasad korzystania z parkingu nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.

---

Historia Zamku w Starej Kamienicy w skrócie

Zamek w Starej Kamienicy to rezydencja Schaffgotschów z drugiej połowy XVI wieku, kilka razy niszczona przez pożary. Po pożarze z 1758 roku już go nie odbudowano, a od 2010 roku ruiny są porządkowane i częściowo odtwarzane.

Gród i nadanie z 1242 roku (XI–XIII wiek)

Początki miejsca znamy tylko z przypuszczeń. Przypuszczalnie już w XI lub XII wieku stał tu jeden z grodów broniących granicy śląsko-czeskiej lub czesko-saskiej, a na początku XIII wieku mógł zostać przekształcony w drewniano-ziemny zamek na potrzeby księcia Henryka II Pobożnego.

Strona gminy podaje, że pierwsza znana wzmianka pochodzi z 1242 roku, kiedy książę Bolesław II Rogatka przekazał zamek wraz z ziemią rycerzowi Siboto Schof. Ten dokument nie jest pewny. Znamy go jako falsyfikat z przełomu XVI i XVII wieku, a Siboto uchodzi tam za domniemanego protoplastę rodu Schaffgotschów. Ullrich Junker w opracowaniu z 2019 roku pisze, że stary dokument zachował się jedynie w formie odpisu z roku 1718.

Renesansowa rezydencja Schaffgotschów (XVI wiek)

Według opisu Narodowego Instytutu Dziedzictwa początki założenia datują się na drugą połowę XVI wieku, a budowa warowni wiąże się najpewniej z osobą radcy cesarskiego Caspara II Schaffgotscha. Warowna rezydencja powstała w oparciu o znacznie skromniejszy starszy obiekt i wykorzystywała relikty jego murów oraz detale architektoniczne. Strona gminy pisze, że około połowy XVI wieku dobra wróciły do Schaffgotschów, a Kaspar von Schaffgotsch przebudował zamek w okazałą renesansową rezydencję.

Za tą datacją przemawia data 1562, widoczna na portalu bramy zamkowej, który istniał jeszcze pod koniec XIX wieku. Dawny opis Müllera z 1837 roku, cytowany przez Junkera, uznaje ten rok za prawdopodobną datę remontu budowli.

Zabójstwo, pożar i odbudowa (1615–1634)

W 1615 roku zginął Bernhard von Schaffgotsch, zamordowany przez własnego sługę. Junker podaje, że 17.12.1615 Bernhard został zasztyletowany w ciemnym krużganku przez służącego Wolfa Friedricha Röttinga, po tym, jak wymierzył mu policzek.

20 sierpnia 1616 roku zamek spłonął doszczętnie; zachowały się jedynie stodoły i stajnie. Johann Ulrich Schaffgotsch szybko przystąpił do odbudowy. Według Junkera zamek odbudowano niezwłocznie i podwyższono przy tym o jedną kondygnację.

Szwedzi i nowi właściciele (1634–1756)

W 1634 roku zamek odebrano Schaffgotschom i od tej pory kilkakrotnie zmieniał właścicieli. W 1640 roku, w czasie oblężenia Jeleniej Góry, zamek zajęły wojska szwedzkie gen. Torstena Stålhandskego. Junker, który nazywa generała Stahlhansem, pisze, że załogę wkrótce wypędziły wojska cesarskie.

Według Junkera cesarz Ferdynand III sprzedał w roku 1641 Kamienicę hrabiemu Mikołajowi von Palfy z Węgier. Strona gminy wymienia węgierskiego magnata Nikolausa Pálffy'ego, a po nim m.in. rody Gallo oraz Zierotinów. Według opisu Narodowego Instytutu Dziedzictwa morawski ród von Zierotin miał zamek przez kilkadziesiąt lat; Junker podaje, że pani von Zierotin und Lilgenau była właścicielką od roku 1667.

W 1702 roku, jak podaje strona gminy na podstronie o wsi, katastrofalna powódź zburzyła dziesiątki domów, mosty i wał zamkowy.

Ostatni pożar (1758)

Strona gminy podaje, że ostatnim właścicielem przed ostatecznym zniszczeniem zamku był kupiec jeleniogórski Friedrich Schmidt. Według Junkera George Friedrich Smith, kupiec i senator, kupił dobra w Starej i Nowej Kamienicy w roku 1756 od hrabiego von Zierotin.

Opis Narodowego Instytutu Dziedzictwa i strona gminy na podstronie o wsi podają 1758 rok, a Junker pisze, że zamek spłonął w maju 1758. Po tym pożarze zamku już nie odbudowano.

Ruina i ratowanie (XIX wiek – dziś)

Jeszcze przed połową XIX wieku mury zamku w większości rozebrano; zamek był źródłem taniego materiału budowlanego. Müller opisał w 1837 roku bramę zamkową z fragmentem baszty i pojedynczy mur nad porośniętym krzakami gruzowiskiem. Po zakończeniu II wojny światowej ruiny weszły w zarząd Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej.

Strona gminy Stara Kamienica podaje, że od 2010 roku prowadzone są prace porządkowe i zabezpieczające, a od 2015 roku częściowa rekonstrukcja. Prace porządkowe w 2010 roku rozpoczęła Fundacja Zamek Chudów. Most odbudowano w 2016 roku, a w latach 2017–2019 odbudowano około połowę piwnic oraz wieżę. W grudniu 2025 roku gmina zakończyła pierwszy etap przedsięwzięcia „Rekonstrukcja portalu wejściowego z fragmentem ściany wschodniej oraz stolarki okiennej i drzwiowej w ruinach XVI-wiecznego zamku w Starej Kamienicy”. Wartość inwestycji wyniosła 325 000,00 zł, a kwota promesy 224 420,00 zł, w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków – Edycja 2 RPOZ/2023.

---

Co zostało z zamku

Opis Narodowego Instytutu Dziedzictwa pochodzi z 2014 roku, sprzed odbudowy mostu, wieży i piwnic. Wtedy zachowane były sklepione kolebkowo piwnice, wieża do wysokości trzeciej kondygnacji z reliktami dekoracji sgraffitowej, niewielkie odcinki murów obwodowych, fosa oraz most. Prace gminy opisujemy przy każdym elemencie osobno.

Kamienny most i fosa

Strona gminy podaje, że do wnętrza prowadził kamienny most, który do dziś stanowi jedną z najbardziej charakterystycznych pozostałości. Most odbudowano w 2016 roku, a strona gminy w grudniu 2025 roku pisze o czteroprzęsłowym moście. Fosę wokół zamku odnowiono w projekcie współfinansowanym przez Euroregion Nysa, realizowanym z czeską Gminą Kořenov. Przy pracach prowadzono nadzór archeologiczny, a na terenie wykonano tablice informacyjne o historii obiektu.

Wieża

Według opisu z 2014 roku wieża stała do wysokości trzeciej kondygnacji, z reliktami dekoracji sgraffitowej. Z ruiny wieży zachował się relikt kamieniarki okiennej. Strona gminy podaje, że wieżę częściowo odbudowano, a w grudniu 2025 roku odtworzono na niej cztery drewniane okna stylizowane na formy zgodne z XVI-wieczną architekturą obiektu. Gmina opisuje też projekt odbudowy trzykondygnacyjnej wieży wraz z pomieszczeniami piwnicznymi oraz budowy schodów zewnętrznych z tarasem widokowym i udostępnienia jej na cele publiczne. To cel projektu, a nie opis stanu obecnego.

Piwnice

Opis z 2014 roku mówi o piwnicach sklepionych kolebkowo. W latach 2017–2019 odbudowano około połowę piwnic, a strona gminy podaje, że piwnice udostępniono.

Ściana wschodnia i portal

W pierwszym etapie prac gminy, zakończonym w grudniu 2025 roku, odbudowano fragment ściany wschodniej przy czteroprzęsłowym moście. To podstawa pod montaż zachowanych, historycznych elementów portalu wejściowego, który zostanie osadzony w kolejnym etapie.

Jak wyglądał zamek

Zamek wzniesiono z kamienia na planie zbliżonym do prostokąta. Opis Narodowego Instytutu Dziedzictwa podaje wymiary ok. 30 x 40 m, w typie zamku wodnego. Zamek miał trzy skrzydła (wschodnie, południowe i zachodnie) wokół kwadratowego dziedzińca, zamkniętego z czwartej strony murem kurtynowym, oraz wieżę dostawioną od strony zachodniej. Najbardziej reprezentacyjne było skrzydło południowe z krużgankiem od strony dziedzińca. W skład założenia wchodził dziedziniec wewnętrzny oraz park o powierzchni ok. 6,5 ha z barokową bramą.

Brama z figurą Herkulesa

Według opisu Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 2014 roku w sąsiedztwie zamku są pozostałości zabudowy gospodarczej folwarku i barokowa brama z figurą Herkulesa z 1705 roku.

---

Co połączyć w jednym wyjeździe

• Zamek Chojnik: zabytkowy zamek na szczycie góry Chojnik w Karkonoszach, nieopodal Jeleniej Góry-Sobieszowa.
• Pałac w Sobieszowie: zabytkowy pałac w Jeleniej Górze.
• Pałac w Pakoszowie: zabytkowy pałac w mieście Piechowice, w powiecie karkonoskim.
• Zamek Gryf: ruiny średniowiecznego zamku we wsi Proszówka, 6 km na południe od Gryfowa i 2 km na północny wschód od Mirska.

Od siebie dopisujemy osobny wyjazd:

• Zamek Świny: zamek, który prowadzimy sami, w sercu Pogórza Kaczawskiego — 2,5 km od Bolkowa. Od 2016 roku trwa odbudowa (godziny i ceny, sprawdzone 27 września 2026).

---

Najczęściej zadawane pytania

Czy Zamek w Starej Kamienicy można zwiedzać?

Zasad wstępu, godzin i cen nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy. Opis z 2014 roku mówi o obiekcie ogólnodostępnym, a strona gminy w opisie projektu (bez daty) pisze o przyszłym udostępnieniu zamku turystom.

Czy przy zamku jest parking?

Tak, strona gminy podaje, że przy ruinach powstał parking na 30 miejsc postojowych, w tym 5 miejsc dla osób z niepełnosprawnościami. Opłat i zasad korzystania nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.

Kto odbudowuje zamek?

W grudniu 2025 roku gmina Stara Kamienica zakończyła pierwszy etap rekonstrukcji portalu wejściowego z fragmentem ściany wschodniej. Prace porządkowe trwają od 2010 roku, a częściowa rekonstrukcja od 2015 roku.

Kiedy zbudowano Zamek w Starej Kamienicy?

Początki założenia datują się na drugą połowę XVI wieku, a budowę wiąże się najpewniej z Casparem II Schaffgotschem. Nadanie z 1242 roku znane jest tylko z falsyfikatu z przełomu XVI i XVII wieku.

Kiedy zamek spłonął po raz ostatni?

Zamek spłonął w 1758 roku, według Junkera w maju. Po tym pożarze zamku już nie odbudowano.

Czy na wieży jest taras widokowy?

Taras widokowy na schodach zewnętrznych wieży to cel projektu gminy, a nie potwierdzony stan obecny. W grudniu 2025 roku odtworzono na wieży cztery drewniane okna.

Jakie były wymiary zamku?

Opis Narodowego Instytutu Dziedzictwa podaje ok. 30 x 40 m.

Położenie, historię i stan ruin sprawdziliśmy 18 października 2026, a prace przy zamku na stronie gminy Stara Kamienica: strona.starakamienica.pl. Zasady wstępu i stan prac mogą się zmienić, dlatego przed wyjazdem zajrzyjcie tam albo zapytajcie gminę bezpośrednio.

---