Zamek w Ratnie Dolnym

Zamek w Ratnie Dolnym (Schloss Niederrathen) to zabytkowy zamek z końca XVII wieku, przebudowany w XIX wieku, we wsi Ratno Dolne, w gminie Radków, w powiecie kłodzkim. Zimą 1997/1998 w pożarze zniszczeniu uległ dach i stropy, a obecnie zamek jest w ruinie. Opracowanie NID z 2016 roku podaje, że zabytek jest dostępny przez cały rok, tylko z zewnątrz — nowszego potwierdzenia nie mamy.

Planujecie wycieczkę do Ratna Dolnego? Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje o tym, czy zamek można zwiedzać, o jego historii i stanie po pożarze, żeby łatwiej było wam zaplanować wyjazd.

Położenie, historię i stan zamku sprawdziliśmy 18 października 2026.

---

Najważniejsze w skrócie

---

Czy zamek w Ratnie Dolnym można zwiedzać?

Opracowanie NID z 2016 roku podaje: „Zabytek dostępny przez cały rok, tylko z zewnątrz.” Nowszego potwierdzenia zasad wstępu nie mamy.

Godzin, cen, kontaktu, adresu ulicy, parkingu ani szlaku do zamku nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.

Gdzie dokładnie leży zamek

Według opisu NID pałac stoi we wschodniej części wsi, na spłaszczonym szczycie stromego wzniesienia, blisko krawędzi jego południowego stoku. Ratno Dolne leży w gminie Radków, w powiecie kłodzkim, w województwie dolnośląskim.

Stan zamku dziś

Zamek został częściowo uszkodzony w pożarze w 1998 roku i obecnie jest w ruinie. Jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa dolnośląskiego. Przyczyny pożaru nie potwierdziliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.

Lokalny portal informacyjny z Nowej Rudy, nowaruda24.pl, w artykule z 23 kwietnia 2026 roku podaje, że 19 października 2021 roku zamek został wylicytowany za 650 tys. zł. Ten sam artykuł przedstawia Karola Głowę jako właściciela obiektu. Właściciel mówi tam, że z trzech źródeł przyznano pół miliona złotych. Dzięki tym dotacjom planuje zakończyć kompleksowy remont zamkowej wieży, wraz z zadaszeniem i tarasem widokowym. „Potem trzeba wziąć się za naprawę i wzmacnianie murów, żeby się nie rozsypały” — mówi w artykule.

---

Historia zamku w Ratnie Dolnym w skrócie

Zamek w Ratnie Dolnym wyrósł ze średniowiecznej siedziby rycerskiej, w 1563 roku stał się renesansowym dworem, a w XIX wieku dostał zamkowy kostium, który zna się dziś.

Siedziba nad suchą fosą (XIV–XV wiek)

Według NID w 2. poł. XIV w. w Ratnie były co najmniej dwie włości. W jednej z nich stała obronna, rycerska siedziba otoczona suchą fosą oraz wałami, niejednokrotnie niszczona w trakcie lokalnych wojen. NID podaje, że w XV wieku panowie von Pannwitz przebudowali ją lub zbudowali na nowo. Według NID relikty średniowiecznej siedziby tkwią w północno-zachodnim narożniku obecnego pałacu oraz w jego elewacjach zachodniej i północnej.

Renesansowy dwór Reichenbachów (XVI wiek)

Według NID ten średniowieczny dwór w 1563 roku rozbudował możny ród panów von Reichenbach z Trzebieszowic. Renesansowy dwór był według NID trzykondygnacjowy, zwrócony fasadą ku północy, ku folwarkowi, i zwieńczony attyką.

Pożar i Osterbergowie (XVII wiek)

NID podaje, że w 1645 roku dwór został zniszczony w pożarze. Po zniszczeniach zamek w 1675 roku kupił Daniel Paschasius von Osterberg. Rodzina von Osterberg odbudowała go i przebudowała na pałac po 1679 roku, podwyższając korpus i wprowadzając attyki; powstał też nowy budynek w północno-wschodniej części dziedzińca. Przebudowano wtedy skrzydło południowe, a sam budynek rozbudowano w kierunku wschodnim.

Zamkowy kostium Johnstonów (XIX wiek)

Istotne przekształcenia przyszły w drugiej połowie XIX wieku. Od 1854 roku właścicielem był Woldemar Johnston Kroegeborn (1806–1860), od 1860 roku jego żona Theresa Amelang (1815–1887), a od 1872 roku ich syn Max von Johnston Kroegeborn (1847–1918), szambelan królewski. W czasie tych przekształceń zbudowano smukłą zachodnią wieżę i przebudowano dziedziniec wjazdowy.

NID łączy obecny kształt pałacu z rodziną von Johnston und Krögeborn i rozpisuje go na etapy. Ok. 1854 roku zmodernizowano wnętrza. Ok. 1872 roku przekształcono bryłę, żeby zaakcentować zamkowy charakter: przy zachodnim skrzydle wzniesiono asymetrycznie wieżę z przyporami i zbudowano balkon. Dawny most przez suchą fosę od północy zamieniono na frontową przybudówkę, połączoną arkadową, ażurową ścianą kurtynową z sąsiednim domem wdów. W 1896 roku ponownie modernizowano wnętrza i dopełniano wystrój elewacji. NID określa styl pałacu jako historyzm szkoły berlińskiej, z rozwiązaniami charakterystycznymi dla stylu willowego.

Ostatnia właścicielka (1918–1945)

Od 1918 roku właścicielką była Elisabeth von Hauteville-Jacquemine (1849–1933), wdowa po Maximie. Według nowaruda24.pl ostatnią właścicielką była Elizabeth Hauteville-Jacquemine, wdowa po szambelanie królewskim Maximilianie von Johnston Kroegeborn, i zarządzała obiektem do końca drugiej wojny światowej.

PGR, dom wczasowy i pożar (1945–2021)

Po 1945 roku zamek użytkowało Państwowe Gospodarstwo Rolne, także jako dom wczasowy. W latach 1972 i 1985 przeprowadzano doraźne remonty zamku. W 1996 roku zamek kupił wrocławski przedsiębiorca Edward Ptak, a w 2006 roku przekazał go spółce WKS „Śląsk Wrocław” S.A., której był akcjonariuszem i prezesem zarządu. Zimą 1997/1998 w pożarze zniszczeniu uległ dach i stropy, a odtąd zamek niszczeje. NID podaje, że w 1998 roku pałac został częściowo zniszczony w pożarze. Według nowaruda24.pl obiekt uległ zniszczeniu w pożarze na przełomie 1997/1998 roku i z czasem coraz bardziej podupadał. Ten sam portal podaje, że 19 października 2021 roku zamek wylicytowano za 650 tys. zł.

---

Co zostało z zamku w Ratnie Dolnym

Opisy poniżej pochodzą z opracowań budowli. Według opracowania NID z 2016 roku zabytek jest dostępny tylko z zewnątrz, więc wnętrz nie traktujcie jako punktu zwiedzania.

Bryła i elewacja południowa

Budowla jest murowana z kamienia i częściowo z cegły, tynkowana, na rzucie nieregularnego wieloboku z wewnętrznym dziedzińcem. Według NID bryłę wzbogacają asymetrycznie usytuowane przybudówki, w tym wieża, a tylko południowa elewacja ma regularny układ otworów. Jej środkowa część jest podwyższona, z herbem rodziny von Johnston. W centralnym miejscu attyki fasady południowej znajduje się herb rodziny Johnston Kroegeborn z datą MDCCCLXXII (1872), trzymany przez dwa lwy.

Wieża

Według nowaruda24.pl w wieży zrekonstruowano całą stolarkę okienną i rozpoczęto prace na klatce schodowej. Portal podaje też, że pod warstwą żółtej farby, którą wieżę pomalowano za komuny, znalazły się oryginalne tynki sprzed wieków w kolorze różowym. Dwa lata przed artykułem pieniądze przeznaczone na budowę schodów prowadzących na wieżę trzeba było wydać właśnie na tynki.

Dziedziniec i portal

Wewnątrz jest niewielki dziedziniec z ozdobnym portalem. Portal wieńczy trójkątny fronton z wazonem z łodygami pełnymi liści i owoców chmielu, niczym heraldyczne labry wychodzące z hełmu, oraz belka z sentencją. W pachach łuku otworu wejściowego są herby: nad lewą częścią łuku Maxa von Johnstona Kroegeborna (1847-1918), a nad prawą jego żony Elisabethy von Hauteville-Jacquemine (1849–1933). Według NID na wewnętrznym dziedzińcu ustawiony jest słup z datą 1563 i neorenesansowy portal także z herbem Johnstona, zwieńczony trójkątnym naczółkiem.

Wnętrza

Układ wnętrz jest wielotraktowy, a w niektórych pomieszczeniach zachowane są sklepienia krzyżowe. Według NID wnętrza nakrywają sklepienia kolebkowe, kolebkowe z lunetami, żaglaste, pozorne krzyżowe oraz stropy, a zachowane są kamienne portale ze sfazowanymi narożami.

Ogrody, park i otoczenie

Do zamku przylegają ogrody tarasowe z XVII wieku z bramą, która ma w agrafie herb von Osterberg i medalion z napisem Daniel Paschasius von Osterberg geb. von Osterberg. Jest też dawny zwierzyniec, zmieniony w XIX wieku w park krajobrazowy. W pobliżu stoją budynki gospodarcze dawnego folwarku i dwie oficyny dworskie. Przy zamku stoi kolumna maryjna z XVIII wieku z herbem von Osterberga u podstawy. Jest tu też cmentarz, a na słupach bramnych widnieją herby Johnston Kroegeborn (L) i Hauteville-Jacquemine (P).

---

Co połączyć w jednym wyjeździe

• Zamek Kapitanowo: zamek (niem. Hauptmannshof) we wsi Ścinawka Średnia, w tej samej gminie Radków.
• Zespół pałacowy w Sarnach: pałac wzniósł w 1590 roku Fabian von Reichenbach, a potem znacząco rozbudowali go hrabiowie von Götzenowie.
• Zamek Homole: ruiny na wzniesieniu Gomoła (733 m n.p.m.) na Wzgórzach Lewińskich, ponad przełęczą Polskie Wrota. Pierwszym znanym właścicielem był Titzko (Tyczko) von Pannwitz, wzmiankowany w 1346 roku; zamek był centrum dóbr rodziny von Pannwitzów.
• Twierdza Srebrna Góra: pruska twierdza wzniesiona w latach 1765–1777 koło Srebrnej Góry.
• Twierdza Kłodzko: zachowana twierdza w Kłodzku, system obronny z okresu XVII i XVIII wieku.

Od siebie dopisujemy osobny wyjazd:

• Zamek Świny: zamek, który prowadzimy sami, w sercu Pogórza Kaczawskiego — 2,5 km od Bolkowa. Od 2016 roku trwa odbudowa (godziny i ceny, sprawdzone 27 września 2026).

---

Najczęściej zadawane pytania

Czy zamek w Ratnie Dolnym można zwiedzać?

Opracowanie NID z 2016 roku podaje, że zabytek jest dostępny przez cały rok, tylko z zewnątrz. Nowszego potwierdzenia, godzin ani cen nie znaleźliśmy w źródłach, z których korzystaliśmy.

Kiedy spłonął zamek w Ratnie Dolnym?

Zimą 1997/1998, a w pożarze zniszczeniu uległ dach i stropy. NID podaje 1998 rok, nowaruda24.pl przełom 1997/1998 roku.

Kto jest właścicielem zamku w Ratnie Dolnym?

Według artykułu nowaruda24.pl z 23 kwietnia 2026 roku właścicielem obiektu jest Karol Głowa. Ten sam artykuł podaje, że 19 października 2021 roku zamek wylicytowano za 650 tys. zł.

Czy zamek w Ratnie Dolnym jest remontowany?

Według nowaruda24.pl (23 kwietnia 2026) w wieży zrekonstruowano stolarkę okienną i rozpoczęto prace na klatce schodowej. Właściciel planuje zakończyć remont wieży z zadaszeniem i tarasem widokowym, a potem naprawiać i wzmacniać mury.

Kiedy zbudowano zamek w Ratnie Dolnym?

Według NID siedziba rycerska istniała tu w 2. poł. XIV w., a w 1563 roku dwór rozbudowali panowie von Reichenbach.

Kto odbudował zamek po pożarze w 1645 roku?

Rodzina von Osterberg. Daniel Paschasius von Osterberg kupił zamek w 1675 roku, a po 1679 roku rodzina odbudowała go i przebudowała na pałac.

Skąd się wzięła wieża zamku?

Smukłą zachodnią wieżę zbudowano przy XIX-wiecznych przekształceniach za Johnstonów Kroegebornów. NID datuje przekształcenie bryły z wieżą przy zachodnim skrzydle na ok. 1872 rok.

---

Położenie, historię i stan zamku sprawdziliśmy 18 października 2026, w opracowaniu NID (2016) i w artykule nowaruda24.pl z 23 kwietnia 2026.

---